KURS ISHI

KIRISH AQSH firmalarida sifatni boshqarish tajribasi global iqtisodiyotda raqobatbardoshlikni oshirishning muhim omillaridan biri hisoblanadi. Bugungi kunda jahon sifat menejmenti bozori hajmi 2023-yilda 10 milliard dollardan oshgan bo‘lib, 2030-yilga borib yiliga o‘rtacha 10.5% o‘sishi kutilmoqda [1]. Bunda AQSH kompaniyalari nafaqat o‘z ichki bozorida, balki xalqaro miqyosda ham yetakchi mavqeni egallab, yuqori sifat standartlarini joriy etish orqali milliardlab dollar qiymatdagi mahsulot va xizmatlar eksport qilmoqdalar [2]. O‘zbekiston Respublikasida sifat menejmenti tizimini rivojlantirishga qaratilgan sa’y-harakatlar natijasida 2023-yilda ISO 9001 standartiga muvofiq sertifikatlangan korxonalar soni 1500 tadan oshdi, bu esa respublika korxonalarining global bozorga integratsiyalashuvini ta’minlashda sifatni boshqarishning muhimligini ko‘rsatadi [3]. Shu bilan birga, O‘zbekiston sanoat ishlab chiqarish hajmi 2023-yilda 6.2% ga o‘sgan bo‘lsa-da, xalqaro sifat standartlarini to‘liq joriy etish va innovatsion boshqaruv tajribalarini o‘zlashtirish orqali mahsulotlarning eksport salohiyatini oshirish zarurati dolzarbligini saqlab qolmoqda [4]. Mazkur kurs ishi mavzusi aynan sifatni boshqarish sohasida AQSH firmalarining ilg‘or tajribalarini o‘rganish va O‘zbekiston korxonalari uchun ularni adaptatsiya qilish imkoniyatlarini tahlil qilish bilan bog‘liqdir. Hozirgi raqobat sharoitida, sifat menejmentining samarali mexanizmlarini qo‘llash nafaqat mahsulotlar va xizmatlarning sifatini oshirishga, balki ishlab chiqarish xarajatlarini kamaytirish, mijozlar sodiqligini mustahkamlash va korxonalarning bozor ulushini kengaytirishga xizmat qiladi [5]. Biroq, O‘zbekistondagi ko‘plab korxonalarda sifatni boshqarish tizimlari hali ham an’anaviy yondashuvlarga asoslangan bo‘lib, Jami sifatni boshqarish (TQM), Lean Manufacturing va Six Sigma kabi zamonaviy usullar to‘liq joriy etilmagan [6]. AQSH tajribasini o‘rganish orqali bu bo‘shliqni to‘ldirish va mahalliy korxonalarda sifatni boshqarish samaradorligini oshirish bo‘yicha aniq tavsiyalar ishlab chiqish imkoniyati mavjud. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha jahon miqyosida ko‘plab tadqiqotlar olib borilgan. W. Edwards Deming sifatni boshqarishning statistik usullarini va uzluksiz takomillashtirish falsafasini (Deming sikli) ishlab chiqqan bo‘lib, uning ishlari yapon sanoatining yuksalishiga asos bo‘lgan [7]. J ...