KURS ISHI

KIRISH Mikroelektronika va raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi sharoitida yarimo'tkazgichli xotira qurilmalariga bo'lgan talab muttasil o'sib bormoqda. Global yarimo'tkazgich bozori 2023-yilda 528 milliard AQSh dollarini tashkil etgan bo'lib, 2032-yilga borib 1200 milliard AQSh dollariga yetishi kutilmoqda [1]. Bu o'sishda triggerlar kabi fundamental mantiqiy elementlarning o'rni beqiyosdir. O'zbekistonda raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish bo'yicha Prezident qarorlari [2] ijrosi doirasida IT parklar, sun'iy intellekt markazlari va elektronika sanoati bo'yicha innovatsion loyihalar soni yil sayin ortib bormoqda. Xususan, 2023-yilda O'zbekistonning IT-xizmatlari eksporti 300 million dollarga yetdi [3], bu esa raqamli qurilmalarning mahalliy ishlab chiqarilishi va ularning tarkibiy qismlarini chuqur o'rganish zaruratini keltirib chiqarmoqda. Ushbu ko'rsatkichlar trigger texnologiyalari, xususan, asinxron va sinxron RS, T, D, JK triggerlarning samaradorligi, ishonchliligi va energiya samaradorligini oshirish bo'yicha tadqiqotlarning muhimligini ko'rsatadi. Bugungi kunda zamonaviy kompyuter arxitekturalarida yuqori tezlikda ishlaydigan va minimal quvvat sarflaydigan mantiqiy elementlarga ehtiyoj tobora ortib bormoqda. Trigerrlar, ayniqsa ularning asinxron va sinxron turlari, raqamli qurilmalar va kompyuter tizimlarining asosini tashkil etadi. Mavjud trigger texnologiyalarida metastabillik, kechikish vaqti, quvvat sarfi va shovqinlarga sezuvchanlik kabi muammolar hali to'liq hal etilmagan. Yuqori chastotali ishlash sharoitida bu muammolar tizim barqarorligi va ishonchliligiga salbiy ta'sir ko'rsatadi. Ushbu kurs ishi ushbu muammolarni chuqur tahlil qilib, ularni optimallashtirish bo'yicha zamonaviy yechimlarni taklif etishga qaratilgan bo'lib, kelajak avlod raqamli qurilmalarining samaradorligini oshirishga hissa qo'shishni maqsad qilgan. Triggerlarning nazariy asoslari va amaliy qo'llanilishi sohasida jahon miqyosida ko'plab fundamental tadqiqotlar amalga oshirilgan. Masalan, J. W. Horton (1968) o'zining "The Flip-Flop Circuit" nomli fundamental ishida dastlabki triggerlarning ishlash printsiplarini, ayniqsa RS triggerlarning nazariy asoslarini va ularning mantiqiy sxemalardagi rolini batafsil yoritib bergan [4]. M. M. Mano (2007) "Digital Design" kitobida sinxron va asinxron ketma-ketlikdagi sxemalarni, jumladan, D va JK triggerlarning loyihalash ...