KURS ISHI

KIRISH Astronomik ekskursiyalarni tashkil etish metodikasi bugungi kunda dunyo bo‘ylab rivojlanayotgan astroturizm sanoatining ajralmas qismi hisoblanadi. Global astroturizm bozori 2023-yilda taxminan 1,5 milliard AQSH dollarini tashkil etgan bo‘lib, 2030-yilga borib yiliga o‘rtacha 17,5% o‘sish sur’ati bilan 4,5 milliard dollardan oshishi kutilmoqda [1]. Bu o‘sish tabiatga intilish, innovatsion ta’lim shakllariga qiziqish va yorug‘lik ifloslanishidan uzoqda joylashgan qorong‘u osmon zonalariga bo‘lgan talabning ortishi bilan bog‘liqdir [2]. O‘zbekiston kontekstida ham astroturizm salohiyati yuqori bo‘lib, mamlakatning quruq iqlimi, tog‘li hududlari va yorug‘lik ifloslanishi past bo‘lgan joylari astronomik kuzatuvlar uchun juda qulaydir. O‘zbekiston Turizm qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, so‘nggi uch yilda mamlakatga tashrif buyurgan sayyohlar orasida ekoturizm va madaniy turizmga qiziqish 25% ga oshgan [3]. Bu esa astronomik ekskursiyalar uchun yangi imkoniyatlar yaratadi va ularni tashkil etish metodikasini takomillashtirish zaruratini kuchaytiradi. Mavzuning dolzarbligi shundaki, O‘zbekistonda astronomik ekskursiyalarni tashkil etish bo‘yicha samarali va tizimli metodologiya hali to‘liq shakllanmagan. Mavjud ekskursiyalar ko‘pincha qisqa muddatli va umumiy ma’lumot berish bilan cheklanib qolmoqda, bu esa sayyohlar va ta’lim muassasalari ehtiyojlarini to‘liq qondira olmaydi [4]. Bundan tashqari, xalqaro standartlarga mos keladigan infrastruktura, malakali гид-astronomlar yetishmasligi va qorong‘u osmon zonalarini targ‘ib qilishdagi kamchiliklar bu sohadagi asosiy muammolardir. Ilmiy-pedagogik yondashuvlarning integratsiyasi va zamonaviy texnologiyalardan foydalanish orqali astronomik ekskursiyalarning ta’limiy va jozibadorlik darajasini oshirish, shu bilan birga mintaqaviy turizmni rivojlantirishga hissa qo‘shish imkoniyatlari mavjud. Ushbu kurs ishi aynan shu bo‘shliqlarni to‘ldirishga va astronomik ekskursiyalarni tashkil etishga oid amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga qaratilgan. Astronomik ekskursiyalar va astroturizm mavzusi xalqaro miqyosda bir qator olimlar tomonidan keng o‘rganilgan. Masalan, J. L. R. Sanchez (2019) o‘z tadqiqotida astroturizmning rivojlanish tendensiyalari va iqtisodiy ta’sirini tahlil qilib, qorong‘u osmon zonalarini muhofaza qilishning ahamiyatini ko‘rsatdi [5]. A. Garcia va M. J. Garcia (2017) astroturizm mahsulotlarini market ...