KURS ISHI

KIRISH Mavzuning dolzarbligi va zarurati: O‘zbekiston Respublikasi iqtisodiyotining barqaror rivojlanishi va aholining ijtimoiy-iqtisodiy farovonligini ta’minlashda bandlik masalasi markaziy o‘rin tutadi. 2023-yil yakuniga ko‘ra, mamlakatda ish bilan band bo‘lmagan aholi soni 1,4 million nafardan oshib, ishsizlik darajasi 3,1%ni tashkil etdi [1]. Bu ko‘rsatkich dunyo bo‘ylab ishchi kuchi bozorining umumiy hajmi 4,5 trillion dollardan oshgan bir sharoitda [2] yanada muhim ahamiyat kasb etadi. Global iqtisodiyotda texnologik o‘zgarishlar, yangi sanoat tarmoqlarining paydo bo‘lishi hamda demografik o‘zgarishlar mehnat bozorida doimiy dinamikani yuzaga keltirmoqda. Shuning uchun ham bandlik va ishsizlikning bugungi kundagi holatini chuqur tahlil qilish, ularning sabab-oqibatlarini o‘rganish va samarali chora-tadbirlarni ishlab chiqish mamlakatning iqtisodiy suvereniteti va aholining ijtimoiy himoyasini mustahkamlash yo‘lidagi muhim qadamdir. Aholi sonining o‘sishi, urbanizatsiya jarayonlarining jadallashuvi va ta’lim tizimidagi o‘zgarishlar bandlik muammosining yangi qirralarini yuzaga chiqarmoqda, bu esa ushbu masalaning ilmiy va amaliy jihatdan o‘rganilishini yanada zarur qiladi. Aynan hozirgi davrda bandlik va ishsizlikni tadqiq qilishning ahamiyati bir necha omillarga bog‘liq. Birinchidan, iqtisodiyotni modernizatsiya qilish va diversifikatsiya qilish jarayonida mehnat bozorida yangi talablar paydo bo‘lmoqda, avvalgi kasb va malakalarga bo‘lgan ehtiyoj esa kamaymoqda. Bu esa o‘z navbatida strukturaviy ishsizlikning kuchayishiga olib kelishi mumkin. Ikkinchidan, global iqtisodiy inqirozlar va mintaqaviy keskinliklar mehnat migratsiyasiga va oqibatda mamlakat ichidagi bandlik darajasiga ta’sir ko‘rsatmoqda. Norasmiy bandlikning keng tarqalgani, mehnat sharoitlarining sifati va ish haqi muammolari ham jiddiy holatlardan sanaladi. Ushbu muammolarni hal etish uchun ilmiy asoslangan yondashuvlar, aniq statistika va taklif etilayotgan strategiyalarning samaradorligini baholash zarur. Hozirgi kunda O‘zbekistonda bandlik siyosatining ustuvor yo‘nalishlarini aniqlash, ishsizlikni kamaytirish bo‘yicha ilg‘or xorijiy tajribalarni milliy iqtisodiyotga moslashtirish va ishchi kuchi bozorining rivojlanish tendensiyalarini prognozlash dolzarb vazifa bo‘lib turibdi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi: Bandlik va ishsizlik muammolari iqtisodiyot nazariyasining eng ko‘p o‘rg ...