KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning ta'kidlashicha, korxonalar barqarorligini ta'minlash, ularning moliyaviy sog'lomligini muntazam nazorat qilib borish iqtisodiy islohotlarning ustuvor yo'nalishlaridan biridir [1]. So'nggi yillarda O'zbekistonda tadbirkorlik subyektlari soni sezilarli darajada oshgan bo'lib, 2023-yil yakuniga ko'ra kichik biznes subyektlarining umumiy soni 600 mingdan oshgan va ularning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 55% ni tashkil etgan [2]. Biroq, shu bilan birga, iqtisodiyotdagi o'zgaruvchanlik, global va mintaqaviy xatarlar natijasida moliyaviy qiyinchiliklarga duch kelayotgan korxonalar soni ham ortib bormoqda. Masalan, O'zbekistonda 2022-yilda moliyaviy nochor deb topilgan korxonalar soni 2021-yilga nisbatan 18% ga oshib, 1500 ga yaqin korxonani tashkil etgan [3]. Ushbu raqamlar, iqtisodiyotning turli tarmoqlarida bankrotlik ehtimolini bashorat qilish va uning oldini olishga qaratilgan samarali mexanizmlarni ishlab chiqishning naqadar dolzarb ekanligini ko'rsatadi. Korxonaning bankrotligi nafaqat uning o'zi uchun, balki uning hamkorlari, kreditorlari, xodimlari va umuman mamlakat iqtisodiyoti uchun salbiy oqibatlarga olib keladi, bu esa ushbu muammoga chuqur ilmiy yondashuvni talab qiladi. Bugungi kunda jahon iqtisodiyotidagi murakkab jarayonlar, jumladan, inflyatsiya, geosiyosiy keskinliklar va bozor kon'yunkturasi o'zgarishlari korxonalarning moliyaviy barqarorligiga jiddiy ta'sir ko'rsatmoqda [4]. Shunday sharoitlarda bankrotlik ehtimolini oldindan aniqlash imkoniyatiga ega bo'lish, boshqaruv qarorlari samaradorligini oshirish, moliyaviy xatarlarni kamaytirish va korxonalarning uzoq muddatli rivojlanishini ta'minlashda hal qiluvchi rol o'ynaydi. Ayniqsa, kredit tashkilotlari, investorlar va davlat organlari uchun ushbu bashorat modellari muhim ahamiyat kasb etadi, chunki ular sarmoya kiritish, kredit ajratish va iqtisodiy siyosatni shakllantirishda xatarlarni baholashga yordam beradi [5]. Ushbu tadqiqot moliyaviy nochorlikni bashorat qilish bo'yicha mavjud usullarni chuqur tahlil qilish, ularni O'zbekiston sharoitiga moslashtirish va yangi, samarali yondashuvlarni taklif etish orqali amaliy ahamiyatga ega bo'lgan tavsiyalar ishlab chiqishga qaratilgan. Bankrotlik ehtimolini bashorat qilish bo'yicha ilmiy tadqiqotlar dunyo miqyosida uzoq yillardan buyon olib borilmoqda va bu borada ko'plab nazariy v ...