KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda ruhiy salomatlik bo'yicha tadqiqotlarga bo'lgan ehtiyoj tobora ortib bormoqda, chunki so'nggi ma'lumotlarga ko'ra, aholining 20% ga yaqini turli xil ruhiy buzilishlardan aziyat chekadi [1]. Xususan, Jahon Sog'liqni Saqlash Tashkiloti (JSST) ma'lumotlariga ko'ra, global miqyosda depressiya va xavotir buzilishlari soni 2020 yildan beri 25% ga oshgan [2]. Bu tendensiya, ayniqsa, axborot texnologiyalarining rivojlanishi va ijtimoiy-iqtisodiy o'zgarishlar fonida bilish jarayonlari va emotsiyalar o'rtasidagi murakkab bog'liqlikni chuqurroq o'rganish zaruratini keltirib chiqarmoqda. Ushbu munosabatlar insonning qaror qabul qilish qobiliyati, ijtimoiy o'zaro munosabatlari va umumiy hayot sifatiga bevosita ta'sir ko'rsatadi, shu sababli ularning kompleks tahlili zamonaviy psixologiya uchun ustuvor yo'nalish hisoblanadi. Shuningdek, O'zbekistonning ta'lim va sog'liqni saqlash tizimlarida psixologik xizmatlarning samaradorligini oshirish masalasi dolzarb bo'lib, bu boradagi ilmiy tadqiqotlar amaliy yechimlarni taklif etishga yordam beradi [3]. Ushbu mavzu, ayniqsa, hozirgi globallashuv va raqamlashtirish davrida yanada ahamiyat kasb etadi, chunki ijtimoiy tarmoqlar, tezkor axborot oqimi va doimiy stress omillari shaxslarning bilish jarayonlari va emotsional holatlariga sezilarli ta'sir ko'rsatmoqda. Bu esa, o'z navbatida, psixologik adaptatsiyaning buzilishi, ruhiy zo'riqishlar va boshqa salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin [4]. Mavjud adabiyotlarda bilish va emotsiyalar o'rtasidagi o'zaro ta'sir mexanizmlari yetarlicha chuqur o'rganilmagan, ayniqsa, madaniy va ijtimoiy kontekstning ushbu jarayonlarga ta'siri kam tadqiq qilingan. Psixologik sog'liqni saqlash sohasida aniq, ilmiy asoslangan yechimlarni ishlab chiqish uchun mazkur bo'shliqlarni to'ldirish zarur. Shu bilan birga, jamiyatda emotsional intellektni rivojlantirish va stressni boshqarish ko'nikmalarini shakllantirish bo'yicha samarali strategiyalarga bo'lgan ehtiyoj kundan-kunga oshib bormoqda [5]. Bilish jarayonlari va emotsiyalar o'rtasidagi bog'liqlik bo'yicha jahon miqyosida ko'plab ilmiy tadqiqotlar olib borilgan. Richard Lazarus (1991) kognitiv baholash nazariyasini ishlab chiqib, emotsiyalar insonning vaziyatni qanday idrok etishi va baholashiga bog'liq ekanligini ta'kidladi [6]. Antonio Damasio (1994) somatik marker gipotezasini ilgari surgan bo'lib, hissiy jarayonlarning qaro ...