KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasida issiq suv ta’minoti tizimlarida energiya iste’molini optimallashtirish va samaradorlikni oshirish masalasi dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 26-yanvardagi PF-11-sonli "Energiya tejovchi texnologiyalarni joriy etish orqali iqtisodiyot tarmoqlari va ijtimoiy sohaning energiya samaradorligini oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi Farmoni [1] va 2023-yil 16-fevraldagi PQ-59-sonli "Energiya samaradorligi va energiya tejash to‘g‘risida"gi Qonuni [2] energetika sohasidagi islohotlarning huquqiy asosini yaratdi. Ushbu hujjatlarda belgilangan vazifalarga ko‘ra, 2026-yilga qadar mamlakat bo‘yicha energiya iste’molini 25% ga qisqartirish rejalashtirilgan [3]. Markazlashgan issiqlik ta’minoti tizimlarida, xususan, issiq suv ta’minotida energiya yo‘qotishlari va noto‘g‘ri o‘lchashlar natijasida sezilarli miqdorda mablag‘lar sarflanadi. O‘zbekistonda binolarda issiq suv energiyasini o‘lchash tizimlarining zamonaviy talablarga javob bermasligi yoki yetarli darajada avtomatlashtirilmaganligi energiyani samarali boshqarishga to‘sqinlik qilmoqda [4]. Misol uchun, "O‘zbekenergo" AJ ma’lumotlariga ko‘ra, aholi va ijtimoiy soha binolarida issiqlik energiyasi sarfining o‘rtacha 20-30% ini issiq suv ta’minoti tashkil etadi, shundan 10-15% gacha yo‘qotishlar hisobiga to‘g‘ri keladi [5]. Bu yo‘qotishlar energetika infratuzilmasiga qo‘shimcha yuk bo‘lib, atrof-muhitga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Mazkur tadqiqot mavzusining dolzarbligi, shuningdek, dunyo miqyosida energiya samaradorligini oshirish va resurslarni tejashga qaratilgan global trendlar bilan ham izohlanadi. Xalqaro Energetika Agentligi (IEA) ma’lumotlariga ko‘ra, jahon bo‘ylab binolardagi energiya iste’molining 30% dan ortig‘i issiqlik ta’minotiga to‘g‘ri keladi va energiya samaradorligini oshirish orqali yiliga 2030-yilga qadar 1,5 trillion dollargacha tejash imkoniyati mavjud [6]. Ayniqsa, rivojlanayotgan mamlakatlarda, jumladan O‘zbekistonda, aholi sonining o‘sishi, urbanizatsiya darajasining ko‘tarilishi va turmush darajasining yaxshilanishi bilan energiya iste’moli yanada ortib bormoqda. Samarali o‘lchash tizimlari energiya yo‘qotishlarini aniqlash, iste’molchilarni tejamkorlikka undash va energiya resurslarini ratsional taqsimlash uchun asos bo‘lib xizmat qiladi. Mavjud an’anaviy o‘lchash usullari va hisoblagichlarning cheklangan i ...