KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi tizimida bolalarning nutqini o‘stirishga qaratilgan chora-tadbirlar doirasida maktabgacha ta’lim va umumta’lim maktablarida nutq rivojlanishiga alohida e’tibor qaratilmoqda. So‘nggi yillarda mamlakatimizda maktabgacha ta’lim muassasalariga qamrov 2022-yilda 72,1 foizga yetdi [1], umumta’lim maktablarida esa o‘quvchilarning ijodiy va nutqiy qobiliyatlarini rivojlantirishga yo‘naltirilgan yangi o‘quv dasturlari joriy etilmoqda. Jahon miqyosida esa nutq buzilishlari va uni o‘stirishga oid tadqiqotlar natijalariga ko‘ra, turli yoshdagi bolalarda nutqiy kamchiliklarning uchlik darajasi sezilarli bo‘lib, bu ko‘rsatkich har yili 7-10% ga oshib bormoqda [2]. Ushbu global va milliy tendensiyalar bolalarning nutqini samarali o‘stirish usullarini nazariy va amaliy jihatdan chuqur o‘rganishni taqozo etadi. Zamonaviy ta’lim tizimida kommunikativ ko‘nikmalarning ahamiyati ortib borayotgan bir paytda, nutq o‘stirishning aniq maqsad va vazifalari belgilangan hamda ushbu maqsadlarga erishish yo‘llarini tizimli tahlil qilish bugungi kunning dolzarb masalalaridan biridir. Ushbu kurs ishi bolalarni nutqini o‘stirishning murakkab jarayonini keng qamrovli tahlil qilish orqali ta’lim tizimini yanada takomillashtirishga hissa qo‘shadi. Mavzuning dolzarbligi nutq o‘stirishning nafaqat ta’limiy, balki ijtimoiy-psixologik ahamiyatidan kelib chiqadi. Bolaning jamiyatga moslashuvi, shaxs sifatida shakllanishi, fikrlarini to‘g‘ri va ravon ifodalay olish qobiliyati aynan rivojlangan nutq bilan bog‘liqdir. O‘zbekiston Milliy universiteti tomonidan 2023-yilda o‘tkazilgan so‘rovnomaga ko‘ra, umumta’lim maktablarining 30% dan ortiq o‘quvchilari o‘z fikrlarini erkin va mazmunli bayon eta olmasliklarini ta’kidlashgan [3]. Bu esa o‘quvchilarning o‘quv jarayonidagi faolligi, bilimlarni o‘zlashtirish darajasi va kelajakda kasbiy faoliyatida muvaffaqiyat qozonish imkoniyatlariga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Shuningdek, har yili mamlakatimizda logopediya xizmatlariga murojaat qilayotgan bolalar sonining 7-8% ga oshishi [4] nutq kamchiliklarini profilaktikasi va bartaraf etish borasidagi tizimli ishlarning zaruratini ko‘rsatadi. Davlat ta’lim standartlarida nutq rivojlanishiga qo‘yilayotgan talablarni har bir bola uchun to‘liq ta’minlash, zamonaviy pedagogik texnologiyalarni qo‘llash va o‘qituvchilarning malakasini oshirish bu muammoning yechimini t ...