KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda 2023-yil yakunlari bo'yicha boshlang'ich sinf o'quvchilarining o'qish savodxonligi darajasi PISA xalqaro baholashida o'rtacha ko'rsatkichdan 15% past ekanligi aniqlangan [1]. Jumladan, "Matnni tushunish va tahlil qilish" bo'yicha o'rtacha ballar 420 ni tashkil etgan holda, OECD mamlakatlari o'rtacha ko'rsatkichi 487 ballni tashkil qilgan [2]. Bu ko'rsatkichlar kelajak avlodning intellektual salohiyatini shakllantirishda ona tili ta'limiga bo'lgan ehtiyojning naqadar dolzarbligini yaqqol ko'rsatmoqda. Global miqyosda ham, 2022-yilda e'lon qilingan UNICEF hisobotiga ko'ra, dunyo bo'ylab 10 yoshli bolalarning qariyb 70 foizi oddiy matnni tushunishda qiynalayotgani ta'kidlangan, bu esa "o'qish qashshoqligi" deb nomlanuvchi muammoning o'sib borayotganini ko'rsatadi [3]. Ushbu holat, ona tili darslariga qo'yiladigan talablarni qayta ko'rib chiqish, ularni zamonaviy pedagogik yondashuvlar va xalqaro standartlar bilan uyg'unlashtirish zarurligini taqozo etadi. Ta'lim tizimida savodxonlikni oshirish milliy va global raqobatbardoshlikni ta'minlashning asosiy shartlaridan biridir, chunki nutqiy va yozma muloqot qobiliyatining rivojlanishi shaxsning ijtimoiy-iqtisodiy faoliyatida muvaffaqiyatga erishishi uchun mustahkam poydevor yaratadi. Mavzuning dolzarbligi, boshlang'ich sinf o'quvchilarining ona tilida erkin fikrlash, o'qish, yozish va matnni tushunish kompetensiyalarini shakllantirish nafaqat akademik yutuqlarga, balki ularning keyingi ta'lim bosqichlaridagi muvaffaqiyatlariga ham bevosita ta'sir ko'rsatishi bilan bog'liq. Hozirgi kunda Davlat ta'lim standartlari (DTS) va o'quv dasturlarida belgilangan ayrim talablar zamon talablari hamda o'qitish metodikalaridagi yangiliklar bilan to'liq uyg'unlashmaganligi sababli, o'qitish jarayonida samaradorlik yetishmovchiligi kuzatilmoqda [5]. Xususan, fonologik xabardorlikni rivojlantirishga yetarli e'tibor berilmasligi, o'qish ko'nikmalarini baholashda bir xil yondashuvlarning ustunligi va kommunikativ kompetensiyalarni shakllantirishda interfaol usullarning yetishmasligi kabi muammolar mavjud [6]. Shuningdek, o'qituvchilarning kasbiy rivojlanishiga qaratilgan dasturlarda zamonaviy o'qitish texnologiyalari va psixolingvistik yondashuvlarni o'rgatish bo'yicha bo'shliqlar mavjudligi ta'lim sifatiga salbiy ta'sir ko'rsatmoqda. Mazkur kurs ishi ana shunday muammolarni tahlil qilish va ularga yechim takli ...