KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasida 2023-yilgi ma’lumotlarga ko‘ra, umumta’lim maktablarida 6,5 milliondan ortiq o‘quvchi ta’lim oladi [1]. Shundan 2,5 milliondan ziyodi boshlang‘ich sinf o‘quvchilaridir [1]. Bu yoshdagi bolalarning shaxsiyatini shakllantirishda ma’naviy-axloqiy tarbiya hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi, chunki 7 yoshdan 11 yoshgacha bo‘lgan davr insonning qadriyatlar tizimi va ijtimoiy xulq-atvor me’yorlari poydevori shakllanadigan eng muhim bosqich hisoblanadi [2]. Shu bois, ularga ma’naviy-axloqiy tarbiya berishning zamonaviy va samarali texnologiyalarini joriy etish, ta’lim tizimining ustuvor vazifalaridan biri bo‘lib, bu boradagi pedagogik yondashuvlarni takomillashtirish jamiyatning barqaror rivojlanishi uchun muhimdir. Chunki, bu yoshda o‘quvchilarda ijtimoiy me’yorlarga rioya qilish, vatanparvarlik, insonparvarlik kabi fazilatlarni singdirish ularning keyingi hayotida o‘z o‘rnini topishi va jamiyatga foydali shaxs bo‘lib yetishishida asosiy omil bo‘lib xizmat qiladi. Bugungi globallashuv davrida axborot oqimining tezlashishi, virtual muhitning jadal rivojlanishi bolalar ongi va dunyoqarashiga bevosita ta’sir ko‘rsatmoqda. Ijtimoiy tarmoqlardagi ma’lumotlarning 70% dan ortig‘i [3] filtrlangan emasligi va ularning orasida yoshlar ongiga salbiy ta’sir ko‘rsatuvchi kontentlar mavjudligi ma’naviy-axloqiy tarbiya jarayonini yanada dolzarblashtiradi. Shu sababli, boshlang‘ich sinf o‘quvchilariga nafaqat bilim berish, balki ularning axloqiy immunitetini shakllantirish, to‘g‘ri va noto‘g‘ri tushunchalarini farqlashga o‘rgatish, vatanparvarlik, bag‘rikenglik, o‘zaro hurmat kabi oliy qadriyatlarni singdirish zarurati ortib bormoqda. Mavjud ta’lim tizimida ma’naviy-axloqiy tarbiya masalalari qisman qamrab olingan bo‘lsa-da, ularni texnologik yondashuvlar asosida takomillashtirish, o‘quvchilarning yosh xususiyatlariga mos interaktiv usullar va innovatsion vositalarni joriy etish orqali tarbiya samaradorligini oshirish bugungi kunning eng muhim muammolaridan biridir. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha, jahon miqyosida ma’naviy-axloqiy tarbiya masalalari ko‘plab taniqli olimlar tomonidan chuqur tadqiq qilingan. Masalan, J. Piaget (1932) bolalarda axloqiy rivojlanish bosqichlari nazariyasini ishlab chiqib, ularning yoshga bog‘liq xulq-atvor qoidalari va adolat tushunchalarini o‘rgandi [5]. L. Kohlberg (1984) axloqiy rivojlanishning olti bosq ...