KURS ISHI

KIRISH O‘zbekistonda yosh avlodni tarbiyalash tizimi doimiy ravishda takomillashib bormoqda, bu jarayon so‘nggi yillarda ayniqsa jadallashdi. Xususan, 2023-yil yakunlari bo‘yicha maktabgacha va maktab ta’limi tizimiga ajratilgan davlat budjeti xarajatlari jami 30 trillion so‘mga yaqinlashdi, bu YaIMning taxminan 3,5% ini tashkil etadi [1]. Shuningdek, 2022-2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasida ta’lim sohasiga, xususan, maktabgacha va boshlang‘ich ta’lim sifatini oshirishga katta e’tibor qaratilgan bo‘lib, bu yo‘nalishda jami 15 mingdan ortiq maktabda modernizatsiya ishlari olib borilishi ko‘zda tutilgan [2]. Bu raqamlar tarbiya jarayonining mamlakat taraqqiyotidagi o‘rni va unga qaratilayotgan e’tiborning miqyosini yaqqol ko‘rsatadi. Boshlang‘ich sinflarda tarbiya jarayonining samaradorligi bevosita kelajak avlodning shaxsiy, ijtimoiy va kasbiy ko‘nikmalarining shakllanishiga ta’sir etadi. Ushbu mavzuning dolzarbligi hozirgi globallashuv va axborot asrida yoshlarning nafaqat bilim olishlari, balki ma’naviy-axloqiy, ijtimoiy va fuqarolik fazilatlarini egallashlari zarurati bilan belgilanadi. Zamonaviy dunyoning murakkabliklari, jumladan, axborot oqimining haddan tashqari ko‘pligi, sun’iy intellektning tez rivojlanishi va ijtimoiy media ta’siri bolalarning dunyoqarashini, qadriyatlarini shakllantirishda yangi chaqiriqlarni keltirib chiqarmoqda [3]. O‘zbekistonda tarbiya jarayonini milliy qadriyatlar va zamonaviy talablar asosida takomillashtirish zaruriyati, ayniqsa, “Maktab ta’limini rivojlantirish umummilliy harakati” doirasida yanada kuchaymoqda. Mavjud ta’lim dasturlarida tarbiya jarayonining nazariy va amaliy jihatlari etarlicha o‘rganilmaganligi, uning mazmunini boyitish, yangi pedagogik texnologiyalar va kognitiv yondashuvlarni integratsiya qilish bo‘yicha amaliy tavsiyalarning cheklanganligi bu tadqiqotni o‘tkazishni dolzarb qiladi. Boshlang‘ich sinflarda tarbiya jarayonining mazmuni masalasi jahon pedagogika fanida uzoq yillardan buyon dolzarb muammo bo‘lib kelmoqda. Jean Piaget (1936) o‘zining kognitiv rivojlanish nazariyasida bolalarning tafakkur jarayonlari orqali bilimlarni o‘zlashtirishini va tarbiya jarayonida ularning yoshga xos xususiyatlarini inobatga olish muhimligini ko‘rsatdi [4]. Lev Vygotsky (1978) esa ijtimoiy-madaniy rivojlanish nazariyasini ilgari surib, tarbiyada bolaning atrofdagilar bilan o‘ ...