KURS ISHI

KIRISH Bugungi kunda jahon yalpi ichki mahsulotining 80% dan ortig'i xizmatlar sektori hissasiga to'g'ri kelmoqda, bu esa zamonaviy iqtisodiyotda bozor infratuzilmasining hal qiluvchi rolini yaqqol ko'rsatadi [1]. Xususan, 2023-yilda global logistika bozori hajmi 13,7 trillion AQSH dollarini tashkil etib, 2024-yilda 14,3 trillion dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [2]. O'zbekistonda esa 2023-yilda kichik biznes va xususiy tadbirkorlik subyektlarining umumiy soni 600 mingdan oshib [3], ularning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 55% ga yetdi [4]. Bu ko'rsatkichlarning barqaror o'sishi bozor infratuzilmasining rivojlanishiga bevosita bog'liq bo'lib, uning samaradorligi mamlakat iqtisodiy o'sish sur'atlarini belgilab beruvchi asosiy omillardan biriga aylangan. Zamonaviy raqamli iqtisodiyot sharoitida elektron tijoratning jadal rivojlanishi, onlayn savdo platformalarining ko'payishi va fintech xizmatlarining kengayishi bozor infratuzilmasiga yangi talablarni qo'ymoqda. Masalan, O'zbekistonda elektron tijorat aylanmasi 2023-yilda 31 trillion so'mni tashkil etib, yiliga o'rtacha 50% dan ortiq o'sishni namoyish etmoqda [5]. Ushbu mavzuning dolzarbligi nafaqat global miqyosdagi o'zgarishlar, balki O'zbekistonning iqtisodiy islohotlar dasturi bilan ham chambarchas bog'liq. Mamlakatimizda bozor iqtisodiyotiga o'tish va raqobatbardoshlikni oshirish strategiyasi doirasida bozor infratuzilmasini modernizatsiya qilish ustuvor vazifa hisoblanadi. Hozirgi kunda logistika zanjirlarining uzilishi, moliyaviy xizmatlarning hududiy nomutanosibligi, axborot almashinuvi mexanizmlaridagi kamchiliklar hamda kichik va o'rta biznes uchun moliyaviy resurslarga cheklangan kirish imkoniyatlari kabi qator muammolar mavjud. Bu omillar mahsulot va xizmatlarning bozorga chiqishini qiyinlashtirib, tranzaksiya xarajatlarini oshirmoqda va yakuniy iste'molchi uchun narxlarga salbiy ta'sir ko'rsatmoqda. Bozor infratuzilmasining rivojlanishi institutsional muhitni takomillashtirish, tadbirkorlik faoliyatini rag'batlantirish, iqtisodiyotga investitsiyalar hajmini oshirish va pirovardida aholi farovonligini yaxshilashda muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu muammolarni kompleks tahlil qilish va ularning yechimlari bo'yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish zarurati kurs ishi mavzusining dolzarbligini yanada oshiradi. Bozor infratuzilmasi muammolari jahon iqtisodiyot fanida ko'plab olimlar tomon ...