KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda elektron tijorat bozori hajmi 2023-yilda 16,3 trillion so'mni tashkil etib, oldingi yilga nisbatan 25% ga o'sgan [1]. Bu ko'rsatkich 2024-yilning birinchi choragida ham yuqori sur'atlarda o'sishni davom ettirib, umumiy savdo aylanmasidagi ulushi 7% ga yetganligi qayd etilmoqda [2]. Jahon banki ma'lumotlariga ko'ra, global miqyosda onlayn chakana savdo hajmi 2023-yilda 5,8 trillion dollardan oshib, 2027-yilga borib 8,1 trillion dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [3]. Ushbu raqamlar bozor iqtisodiyotining zamonaviy sharoitlarda qanchalik dinamik va o'zgaruvchan ekanligini, shuningdek, uning mamlakat iqtisodiyotidagi tobora ortib borayotgan ahamiyatini yaqqol ko'rsatadi. Bozor munosabatlarining rivojlanishi nafaqat tovar va xizmatlar almashinuvini tezlashtiradi, balki ishlab chiqarish samaradorligini oshirish, resurslardan oqilona foydalanish va aholi farovonligini yaxshilashda muhim rol o'ynaydi. Shu nuqtai nazardan, bozorning iqtisodiy mazmunini chuqur tahlil qilish, uning asosiy vazifalari va turlarini o'rganish hozirgi iqtisodiy sharoitlarda strategik ahamiyat kasb etadi. Ushbu mavzuning dolzarbligi, ayniqsa, bozor iqtisodiyoti tamoyillariga o'tish davrini boshidan kechirayotgan O'zbekiston kabi mamlakatlar uchun yanada ortadi. Bozor mexanizmlarining to'g'ri ishlashi iqtisodiy o'sishning barqarorligini ta'minlash, investitsion muhitni yaxshilash va tadbirkorlikni rivojlantirish uchun zarur shart hisoblanadi. Biroq, amaliyotda bozorning ayrim segmentlarida hali ham ma'muriy to'siqlar, raqobat muhitining sustligi va bozor infratuzilmasining yetishmasligi kabi muammolar kuzatilmoqda. Masalan, kichik va o'rta biznes uchun kredit bozoriga kirish cheklanganligi, ayrim hududlarda dehqon bozorlarining zamonaviy talablarga javob bermasligi, tovar ayirboshlashda vositachilar zanjirining uzunligi oxirgi iste'molchi uchun narxlarning oshishiga olib kelmoqda. Bu omillar iqtisodiyotda tovarlar, xizmatlar va resurslarning samarali taqsimlanishiga to'sqinlik qilib, bozor mexanizmlarining to'liq salohiyatidan foydalanishga imkon bermayapti. Shu bois, bozorning nazariy asoslarini amaliy muammolar bilan bog'lagan holda tadqiq etish, uning funksional imkoniyatlarini kengaytirish va mavjud to'siqlarni bartaraf etish bo'yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqishga bo'lgan ehtiyoj yuqori. Bozorning iqtisodiy mazmuni, uning vazifalari va turlari masa ...