KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Xalq ta'limi vazirligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-2024 o‘quv yilida umumta’lim maktablarida matematika fanini o‘zlashtirish ko‘rsatkichlari bo‘yicha o‘rtacha ball 68% ni tashkil etdi, bu esa xalqaro PISA tadqiqotlarida belgilangan o‘rtacha ko‘rsatkichlardan 15% pastroqdir [1]. Xususan, chiziqli tenglamalarni yechish bilan bog‘liq vazifalarda o‘quvchilarning 40% ga yaqini xatoliklarga yo‘l qo‘yishi aniqlangan [2]. Global miqyosda esa, STEM (Science, Technology, Engineering, Mathematics) sohalariga qiziqish ortib borayotganiga qaramay, 2022-yilda o‘tkazilgan xalqaro so‘rov natijalariga ko‘ra, talabalarning 30% ga yaqini matematikadan, ayniqsa algebraik tushunchalarni o‘zlashtirishda jiddiy qiyinchiliklarga duch kelayotganini bildirgan [3]. Chiziqli tenglamalar nafaqat maktab matematikasining asosini tashkil etadi, balki fizika, iqtisodiyot, informatika va muhandislik kabi ko'plab fanlarda fundamental vosita sifatida qo'llaniladi. Ularning mohiyatini chuqur tushunish, zamonaviy axborot texnologiyalari va raqamli iqtisodiyot sharoitida kompetent mutaxassislarni tayyorlashning asosiy shartlaridan biridir. Bugungi kunda, ta’lim tizimida chiziqli tenglamalarni o‘qitishda, asosan, an'anaviy usullardan foydalaniladi, bu esa o‘quvchilarning mavzuga bo‘lgan qiziqishini pasaytirib, ularda mavzuni faqatgina formulalar to‘plami sifatida qabul qilish holatlarini keltirib chiqarmoqda. Raqamli transformatsiya va sun'iy intellekt davrida chiziqli tenglamalarni o‘zlashtirishdagi bu bo‘shliqlar, kelajakda yuqori texnologik sohalarda ishlashga intilayotgan yosh mutaxassislarning kasbiy malakasiga salbiy ta'sir ko‘rsatishi mumkin. Shuningdek, mavjud metodologiyalarda amaliy masalalar va ularning real hayotdagi qo‘llanilishi yetarli darajada ko‘rsatib berilmaganligi sababli, o‘quvchilar ushbu matematik apparatning ahamiyatini to‘liq anglamayaptilar. Bu esa, chiziqli tenglamalarning asosiy tushunchalarini o‘qitishda yangi, interfaol va amaliyotga yo‘naltirilgan yondashuvlarni ishlab chiqish va joriy etish zaruratini keltirib chiqaradi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro miqyosda keng qamrovli tadqiqotlarga ega. Masalan, Rene Dekart (1637) algebraik tenglamalarni geometrik shakllar bilan bog'lab, analitik geometriya asosini yaratdi va noma'lumlarni harflar bilan belgilash amaliyotini kengaytirdi [5]. Karl Fridrix Gauss (1809) chiziqli tengla ...