KURS ISHI

KIRISH Davlat boshqaruvida raqamlashtirish jarayonlari bugungi kunda global miqyosda eng dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. O‘zbekiston Respublikasida raqamli iqtisodiyotning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 2023-yilda 4,5%ni tashkil etgan bo‘lsa, ushbu ko‘rsatkichni 2026-yilga qadar 7%ga yetkazish rejalashtirilmoqda [1]. Elektron davlat xizmatlari portali orqali ko‘rsatilayotgan xizmatlar soni 2024-yilning birinchi choragida 500dan oshib, ulardan foydalanuvchilar soni 15 milliondan ziyodni tashkil etdi [2]. Bu esa davlat va jamiyat hayotining barcha jabhalariga raqamli texnologiyalarni joriy etish, davlat boshqaruvini samaraliroq, shaffofroq va fuqarolarga qulayroq qilish zaruratini yaqqol ko‘rsatmoqda. Jahonda GovTech bozori hajmi 2023-yilda 500 milliard dollarga yaqinlashgan bo‘lib, bu raqamli transformatsiya orqali davlat boshqaruvini modernizatsiya qilishga bo‘lgan global talabning ortib borayotganidan dalolat beradi [3]. Mazkur kurs ishi davlat boshqaruvida raqamlashtirish jarayonlarining nazariy asoslarini tahlil qilish, amaliy yechimlarni taklif etish va ularni moliyaviy asoslash orqali ushbu sohadagi samaradorlikni oshirishga qaratilgan. Davlat boshqaruvida raqamlashtirish mavzusi bugungi axborotlashgan jamiyatda o‘ta muhim ahamiyat kasb etadi, chunki an’anaviy boshqaruv mexanizmlari zamonaviy chaqiriqlarga javob bera olmayapti. Raqamli texnologiyalar davlat organlarining faoliyatini optimallashtirish, xizmat ko‘rsatish sifatini oshirish, korrupsiyani kamaytirish va fuqarolarning davlat boshqaruvidagi ishtirokini kengaytirish uchun misli ko‘rilmagan imkoniyatlarni yaratadi. Biroq, bu jarayonlar qator muammolar bilan ham bog‘liq: raqamli infratuzilmaning yetarli emasligi, kadrlar malakasi, kiberxavfsizlik tahdidlari, Digital Divide muammosi va raqamlashtirish loyihalarini moliyaviy asoslashda shaffoflikning yetishmasligi. Xususan, O‘zbekistonda aholining 20%ga yaqini hali ham internetga kirish imkoniyatiga ega emas [4], bu esa raqamli xizmatlardan to‘liq foydalanishga to‘siq bo‘lmoqda. Shu sababli, ushbu kurs ishi davlat boshqaruvida raqamlashtirishning ushbu dolzarb muammolariga kompleks yechimlar taklif qilishga qaratilgan. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro va mahalliy adabiyotlarda keng yoritilgan bo‘lsa-da, ayrim jihatlari chuqurroq tadqiqotlarni talab etadi. Jahon olimlaridan R. Heeks (2017) o‘z tadqiqotlarida raqamlashtirish loyih ...