KURS ISHI

KIRISH So‘nggi yillarda dunyo miqyosida raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi davlat boshqaruvi tizimlarida tub o‘zgarishlarga sabab bo‘lmoqda. Global raqamlashtirish bozori hajmi 2023-yilda 730,5 milliard AQSH dollarini tashkil etgan bo‘lib, 2030-yilga kelib 2,1 trillion AQSH dollariga yetishi kutilmoqda [1]. O‘zbekistonda esa raqamli iqtisodiyotning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 2023-yilda 6,8% ga yetdi, bu 2017-yildagi 2,2% ko‘rsatkichidan sezilarli oshishni anglatadi [2]. Davlat xizmatlari markazlari (DXM) orqali ko‘rsatiladigan xizmatlar soni 2023-yilda 430 tadan oshdi, elektron davlat xizmatlari portali (MY.GOV.UZ) orqali esa 2023-yilda 15 milliondan ortiq murojaat qabul qilingan [3]. Ushbu raqamlar davlat boshqaruvida raqamlashtirish jarayonlarining nafaqat global, balki O‘zbekiston uchun ham strategik ahamiyat kasb etayotganini yaqqol ko‘rsatadi. Raqamlashtirish orqali davlatning fuqarolar bilan o‘zaro aloqasi soddalashadi, shaffoflik ortadi va byurokratik to‘siqlar kamayadi, natijada aholining davlatga ishonchi ortadi va iqtisodiy o‘sish uchun qulay sharoit yaratiladi. Bugungi kunda davlat boshqaruvida raqamlashtirish zarurati global miqyosdagi ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning asosiy omillaridan biri bo‘lib qolmoqda. Ammo, jarayonning jadal sur’atlarga qaramasdan, hali ham bir qator hal etilmagan muammolar mavjud. Xususan, raqamli xizmatlarning keng aholi qatlamlariga yetib borishini ta’minlash, raqamli savodxonlik darajasini oshirish, davlat organlari o‘rtasida ma’lumot almashinuvini integratsiyalash, kibertahdidlardan himoyalanish va raqamlashtirish loyihalarining iqtisodiy samaradorligini aniq baholash kabi masalalar dolzarb bo‘lib qolmoqda. Bunday muammolarning samarali yechimini topish davlat boshqaruvining kelajakdagi barqarorligini va raqobatbardoshligini ta’minlashda hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Shu nuqtai nazardan, davlat boshqaruvida raqamlashtirish jarayonlarini chuqur o‘rganish, mavjud amaliyotni tanqidiy tahlil qilish va samaradorlikni oshirish bo‘yicha aniq tavsiyalar ishlab chiqish alohida ahamiyatga ega. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha jahon olimlari tomonidan salmoqli tadqiqotlar olib borilgan. Misol uchun, Daniel J. Solove (2007) o‘zining "Privacy and Technology" asarida elektron hukumat doirasida ma’lumotlar maxfiyligi va xavfsizligi muammolarini chuqur tahlil qilib, ularni hal etish yo‘llarini taklif etgan ...