KURS ISHI

KIRISH Davlat byudjeti har qanday mamlakat iqtisodiy barqarorligi va ijtimoiy rivojlanishining asosiy instrumentlaridan biri hisoblanadi. 2023-yilda O'zbekiston Respublikasi davlat byudjetining daromadlari 375,3 trln so'm, xarajatlari esa 435,5 trln so'mni tashkil etishi prognoz qilinganligi, shuningdek byudjet taqchilligining yalpi ichki mahsulotga nisbati 3.2% atrofida bo'lishi kutilganligi uning mamlakat iqtisodiy hayotidagi muhim o'rnini ko'rsatadi (O'zbekiston Respublikasining 2023-yilgi Davlat byudjeti to'g'risidagi qonuni). Ushbu raqamlar davlatning ijtimoiy-iqtisodiy vazifalarni bajarishda, infratuzilmani rivojlantirishda va aholining turmush darajasini yaxshilashda muhim moliyaviy resurslarni boshqarishga doimiy ehtiyoj sezishini tasdiqlaydi. Davlat byudjeti orqali iqtisodiyotga tartibga soluvchi ta'sir ko'rsatiladi, investitsiyalar rag'batlantiriladi va ijtimoiy himoya tizimi qo'llab-quvvatlanadi. Bugungi kunda jahon iqtisodiyotidagi o'zgaruvchanlik, global va mintaqaviy inqirozlar, shuningdek, davlat oldida turgan ijtimoiy majburiyatlarning ortishi davlat byudjetining shakllantirilishi, ijrosi va samaradorligini oshirish masalasini yanada dolzarb qiladi. Byudjet taqchilligini maqbul darajada ushlab turish, davlat qarzini boshqarish, soliq yukini optimallashtirish va byudjet xarajatlarining shaffofligini ta'minlash kabi muammolar hali ham to'liq hal etilmagan. Ushbu omillar davlat byudjetining mohiyati va ahamiyatini chuqur o'rganish, uning samaradorligini oshirish bo'yicha ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqish zaruratini keltirib chiqaradi. Davlat byudjetining nazariy va amaliy jihatlari ko'plab olimlar tomonidan tadqiq qilingan. P.A. Vasilyev o'zining ishlarida davlat byudjetining iqtisodiy rivojlanishdagi rolini tahlil qilgan [1]. S.N. Petrov fiskal siyosatning bozor iqtisodiyotidagi ahamiyatini ko'rib chiqqan [2]. I.V. Smirnov Rossiya byudjet tizimining fundamental jihatlarini o'rgangan [3]. Mahalliy olimlardan I.A. Abdullayev iqtisodiyot nazariyasi doirasida davlat moliyasining asoslarini bayon etgan [4]. M.S. Ahmedov davlat byudjeti va fiskal siyosatning O'zbekiston sharoitidagi xususiyatlarini tahlil qilgan [6]. R.K. Karimov davlat byudjetining shakllanishi va ijrosiga oid amaliy masalalarga e'tibor qaratgan [9]. A.F. Saidov byudjet taqchilligini boshqarish usullarini tadqiq qilgan [12]. J.S. Salimov makroiqtisodiyotning nazariy va am ...