KURS ISHI

KIRISH Davlat moliyasining samarali boshqaruvi har qanday davlat iqtisodiyoti barqarorligi va rivojlanishining muhim sharti hisoblanadi. Bugungi kunda O'zbekiston Respublikasining "Budjet kodeksi" 2013-yil 26-dekabrda qabul qilingan [10] bo'lib, u davlat moliyasining huquqiy asoslarini belgilaydi. "Soliq kodeksi" esa 2019-yil 30-dekabrda yangi tahrirda qabul qilinishi [12] bilan davlatning daromad siyosati mexanizmlarini yanada takomillashtirdi. Ushbu huquqiy-me'yoriy hujjatlar iqtisodiy o'sishni ta'minlash, aholining farovonligini oshirish va davlat funksiyalarini to'liq bajarish uchun zarur bo'lgan moliyaviy resurslarni shakllantirish, taqsimlash va ulardan samarali foydalanishda muhim rol o'ynaydi. Davlat moliyasining mohiyati va ahamiyatini chuqur o'rganish, uning dolzarb muammolarini aniqlash hamda takomillashtirish yo'llarini izlash iqtisodiy tadqiqotlar uchun ustuvor vazifa hisoblanadi. Global iqtisodiyotdagi o'zgarishlar, raqamlashtirish jarayonlarining jadallashuvi va pandemiyaning iqtisodiy oqibatlari davlat moliyasini boshqarishda yangi yondashuvlarni talab etmoqda. Mamlakatimizda ham davlat budjetining ijrosi, soliq siyosati, davlat qarzi va davlat xarajatlarining samaradorligi bilan bog'liq masalalar har doim dolzarb bo'lib kelgan. Xususan, davlat daromadlarini diversifikatsiya qilish, budjet xarajatlarini maqbullashtirish, davlat qarzini boshqarish mexanizmlarini takomillashtirish kabi yo'nalishlarda hali hal etilmagan bir qator muammolar mavjud. Bu esa davlat moliyasining fundamental asoslarini qayta ko'rib chiqish, xalqaro ilg'or tajribalarni o'rganish va mamlakat sharoitlariga mos yechimlarni taklif etish zaruratini keltirib chiqaradi. Davlat moliyasi masalalari iqtisodiyot nazariyasi va amaliyotining markaziy yo'nalishlaridan biri bo'lib, ko'plab mahalliy va xorijiy olimlar tomonidan chuqur o'rganilgan. Iqtisodchi olim A.G. Gryaznova davlat moliyasining nazariy asoslari va funksiyalariga e'tibor qaratgan [1]. V.V. Kovalev esa moliyaviy munosabatlarning keng qamrovli tahlilini amalga oshirgan [2]. N.V. Milyakov o'z tadqiqotlarida davlat moliyasining tizimli jihatlarini ko'rib chiqqan [3]. D. Begg, R. Dornbusch va S. Fischer iqtisodiyotning asosiy prinsiplarini, shu jumladan davlat moliyasi mexanizmlarini o'rganib chiqqan [5]. N.G. Mankiw esa makroiqtisodiy siyosatning davlat moliyasiga ta'sirini tahlil qilgan [9]. Mahalliy tadqiqotchilard ...