KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Markaziy banki ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda mamlakatda inflyatsiya darajasi 9.9% ni tashkil etdi [1]. Bu ko'rsatkich 2022-yildagi 12.3% ga nisbatan pasayishni ko'rsatsada, inflyatsion bosimlar xalqaro va ichki omillar ta'sirida saqlanib qolmoqda. Valyuta bozori barqarorligini ta'minlash maqsadida 2023-yilda Markaziy bank 3.5 mlrd AQSH dollarilik valyuta intervensiyalarini amalga oshirdi, bu o'z navbatida milliy valyutaning nisbiy barqarorligini ta'minladi, biroq zaxiralarga sezilarli ta'sir ko'rsatdi [2]. Iqtisodiy o'sish sur'atlari 2023-yilda 6% ga yetgan bo'lsada, bu o'sishning barqarorligini ta'minlash va kelgusi yillarda ikki xonali inflyatsiya darajasiga qaytmaslik uchun pul-kredit va monetar siyosatning samaradorligini oshirish dolzarb hisoblanadi [3]. Ushbu raqamlar Davlatning pul-kredit va monetar siyosatining iqtisodiy barqarorlikni ta'minlashdagi markaziy rolini yaqqol ko'rsatib turibdi. Bugungi globallashuv sharoitida dunyo iqtisodiyotining o'zgaruvchan tabiati va geosiyosiy keskinliklar, shuningdek, energiya resurslari narxlarining o'zgarishi va ta'minot zanjirlaridagi uzilishlar milliy iqtisodiyotlar uchun yangi chaqiriqlarni yuzaga keltirmoqda. O'zbekiston iqtisodiyotining ochiqligi va xalqaro bozorlarga integratsiyalashuvi pul-kredit va monetar siyosatni yanada moslashuvchan va prognoz qilinadigan qilishni talab etadi. Xususan, ichki bozorlarda yuzaga kelayotgan tarkibiy muammolar, jumladan, ayrim tarmoqlardagi monopoliyalar, bozor raqobatining yetarli emasligi va byudjet siyosati bilan monetar siyosat o'rtasidagi muvofiqlikni ta'minlashdagi qiyinchiliklar inflyatsiyani jilovlash va uzoq muddatli iqtisodiy o'sishni rag'batlantirishga to'sqinlik qilmoqda. Shuningdek, aholi va tadbirkorlik subyektlarining inflyatsion kutilmalari ham pul-kredit siyosatining samaradorligiga bevosita ta'sir ko'rsatmoqda, bu esa Markaziy bankning kommunikatsiya strategiyasini yaxshilashni taqozo etadi. Bu jihatlar mazkur mavzuni chuqur o'rganish va amaliy takliflar ishlab chiqish zaruratini keltirib chiqaradi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro va mahalliy darajada keng tadqiq qilingan bo'lsada, doimiy o'zgarib turadigan iqtisodiy sharoitlar uni doimiy ravishda qayta ko'rib chiqishni talab etadi. Pul-kredit siyosatining nazariy asoslari va amaliyotiga oid ko'plab fundamental tadqiqotlar o'tkazilgan. Masalan, Milton Fridm ...