KURS ISHI

KIRISH Elektron davlat xizmatlari va ularning samaradorligi mavzusi bugungi raqamli transformatsiya davrida global miqyosda dolzarb bo‘lib, jahon elektron hukumat xizmatlari bozorining hajmi 2023-yilda 349,6 milliard dollarni tashkil etgan holda, 2030-yilga kelib yillik o‘rtacha 16,8% o‘sish bilan 1,02 trillion dollarga yetishi kutilmoqda [1]. O‘zbekistonda esa so‘nggi yillarda raqamlashtirish bo‘yicha amalga oshirilgan keng qamrovli islohotlar natijasida 2023-yil yakuniga ko‘ra Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali (YIDXP) orqali ko‘rsatilayotgan xizmatlar soni 560 dan oshdi va ulardan foydalanuvchilar soni 17,5 millionga yetdi [2]. Jumladan, 2023-yil davomida fuqarolar va tadbirkorlik subyektlari tomonidan jami 30 milliondan ortiq elektron davlat xizmatlaridan foydalanilgan bo‘lib, bu 2022-yilga nisbatan 45% o‘sishni ko‘rsatadi [3]. Ushbu raqamlar elektron davlat xizmatlarining ijtimoiy-iqtisodiy hayotda tutgan o‘rnining tobora ortib borayotganini va ushbu sohaning mamlakatning raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishdagi muhim ahamiyatini yaqqol namoyish etadi. Ushbu mavzu, ayniqsa, hozirgi kunda raqamli inklyuzivlikni ta’minlash, davlat boshqaruvi samaradorligini oshirish va aholining davlat idoralari bilan o‘zaro munosabatlarini soddalashtirish zarurati fonida yanada dolzarbdir. Mavjud elektron davlat xizmatlarining ko‘lami kengaygan bo‘lsa-da, ularning samaradorligini baholash, xizmat ko‘rsatish sifatini oshirish va yangi, talabga javob beradigan xizmatlarni joriy etishda hali ham hal etilmagan muammolar mavjud. Xususan, raqamli savodxonlik darajasi, infratuzilma farqlari, xavfsizlik masalalari hamda elektron davlat xizmatlaridan foydalanishda aholi uchun qulaylikni ta’minlash bo‘yicha tizimli yondashuvlarga ehtiyoj sezilmoqda. Shuningdek, investitsiyalarning qaytarilishini baholash, risklarni tahlil qilish va moliyaviy asoslash mexanizmlarini takomillashtirish zarurati ham ushbu tadqiqot mavzusining ahamiyatini yanada oshiradi. Elektron davlat xizmatlari samaradorligini o‘rganish bo‘yicha jahon olimlari tomonidan ko‘plab tadqiqotlar o‘tkazilgan. Masalan, N.P. Kumar (2018) o‘z tadqiqotida elektron hukumat tashabbuslarining jamoatchilik ishtirokiga ta’sirini tahlil qilib, elektron xizmatlarning fuqarolar ishonchini oshirishdagi rolini isbotladi [5]. J. Chen (2019) elektron davlat xizmatlari sifatini baholash uchun yangi indikatorlar tizimini taklif ...