KURS ISHI

KIRISH Energiya uzatish liniyalarida kuchlanish va tok datchiklari asosida avtomatik himoya tizimini ishlab chiqish mavzusi, bugungi kunda jahon energetika sanoatida, xususan O‘zbekiston energiya tizimida tobora ortib borayotgan ahamiyatga ega. Global miqyosda elektr energiya iste'moli yildan yilga ortib bormoqda, masalan, Xalqaro Energetika Agentligi (IEA) ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda elektr energiyasiga bo'lgan talab global miqyosda 2.5% ga oshgan [1]. O'zbekistonda esa 2023-yilda elektr energiyasi ishlab chiqarish hajmi 79.5 milliard kVt/soatni tashkil etib, bu 2022-yilga nisbatan 7% ga yuqori ko'rsatkichdir [2]. Shu bilan birga, elektr energiyasini uzatish va taqsimlashda yuzaga keladigan yo'qotishlar ham jiddiy muammo bo'lib qolmoqda. O'zbekistonning elektr energiya tizimlarida umumiy texnik va tijorat yo'qotishlar 2023-yilda 14% ga yaqinni tashkil etgan [3]. Ushbu yo'qotishlarning muhim qismi energiya uzatish liniyalarida yuzaga keladigan nosozliklar va avariyalar bilan bog'liq bo'lib, ular elektr ta'minotidagi uzilishlarga, uskunalarning shikastlanishiga va iqtisodiy zarar yetkazilishiga olib keladi. Ayniqsa, avtomatik himoya tizimlarining yetarli darajada rivojlanmaganligi yoki eskirganligi sababli nosozliklarni tezda aniqlash va bartaraf etish imkoniyati cheklangan, bu esa umumiy energiya samaradorligiga salbiy ta'sir ko'rsatmoqda. Yuqorida qayd etilgan raqamlar va muammolar shuni ko'rsatadiki, energiya uzatish liniyalarida avtomatik himoya tizimlarini takomillashtirish zarurati tobora oshmoqda. Energiya tizimlarining barqaror va ishonchli ishlashi har qanday mamlakat iqtisodiyoti uchun asosiy shartlardan biridir. Eskirgan himoya tizimlari ko'pincha nosozliklarni kech aniqlaydi, bu esa avariyalar ko'lamini kengaytirishi va ta'mirlash ishlariga ketadigan vaqt hamda xarajatlarni oshirishi mumkin. Zamonaviy kuchlanish va tok datchiklari asosida yaratiladigan avtomatik himoya tizimlari nosozliklarni real vaqt rejimida aniqlash, ularni tezda izolyatsiya qilish va normal ishlash rejimini tiklash imkoniyatini beradi. Bu esa energiya ta'minoti ishonchliligini aniq miqdorda yaxshilash imkonini beradiga, yo'qotishlarni kamaytirishga va umumiy energetik xavfsizlikni ta'minlashga xizmat qiladi. Mazkur mavzu, O'zbekistonning "Energetika strategiyasi-2030" doirasida energetika infratuzilmasini modernizatsiya qilish va raqamlashtirish bo'yicha belgilangan us ...