KURS ISHI

KIRISH Evglena suvoʻtlar boʻlimini oʻrganish ekologik muvozanatni saqlash va suv resurslaridan oqilona foydalanish strategiyalarini ishlab chiqishda tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. Oʻzbekiston Respublikasi Statistika agentligi (2023) maʼlumotlariga koʻra, mamlakatning yirik daryo va koʻllarida suvning ekologik holati boʻyicha oʻtkazilgan monitoring natijalariga koʻra, suv sifati koʻrsatkichlari boʻyicha 2022-yilda tahlil qilingan namunalarning taxminan 30% ida ruxsat etilgan meʼyorlardan yuqori darajadagi ifloslanish belgilari aniqlangan [1]. Bu, ayniqsa, sanoat va qishloq xoʻjaligi oqava suvlarining taʼsiri ostida boʻlgan suv havzalarida kuzatilib, ichimlik suvi taʼminoti va qishloq xoʻjaligi ekinlarini sugʻorish uchun suv sifati xavfsizligiga tahdid solmoqda. Shu bilan birga, butun dunyo boʻylab mikroalgal biotexnologiyalar bozori 2023-yilda qariyb 1,8 milliard AQSh dollarini tashkil etgan va 2030-yilga borib yillik oʻrtacha 8,5% oʻsish prognoz qilinmoqda, bu esa Evglena kabi organizmlarning biomassa ishlab chiqarish, biyoenergetika va oziq-ovqat sanoatidagi salohiyatini koʻrsatadi [2]. Ushbu raqamlar Evglena turlarini suv ekotizimlarining sogʻligʻi va iqtisodiy ahamiyatini tushunishdagi ajralmas rolini taʼkidlaydi. Bugungi kunda suv resurslarining global miqyosdagi tanqisligi va ifloslanishi fonida, Evglena suvoʻtlari kabi bioindikator organizmlarni chuqur oʻrganish dolzarb vazifadir. Ushbu organizmlar suv muhitining oʻzgarishlariga yuqori sezuvchanligi tufayli ekologik monitoringda qimmatli vosita boʻlib xizmat qiladi [3]. Biroq, Oʻzbekistondagi suv havzalarining oʻziga xos xususiyatlarini inobatga olgan holda Evglena suvoʻtlari florasining toʻliq inventarizatsiyasi va ularning turli ifloslanish turlariga javob reaksiyalarini aniq miqdoriy baholash boʻyicha tadqiqotlar yetarli darajada emas. Suv tozalash texnologiyalarida ularning potensialidan foydalanish, shuningdek, mahalliy Evglena shtammlarining biofaol moddalar sintezidagi imkoniyatlarini oʻrganish ham muhim, lekin hali hal etilmagan muammolar qatoriga kiradi [4]. Ushbu kurs ishi aynan shu boʻshliqlarni toʻldirishga qaratilgan boʻlib, Evglena suvoʻtlari boʻlimining nazariy asoslarini va amaliy ahamiyatini Oʻzbekiston sharoitida chuqur tahlil qilishni maqsad qiladi. Mavzuning oʻrganilganlik darajasi xalqaro miqyosda ancha keng boʻlib, bir qator yetuk olimlar Evglena suvoʻtlarining turli jihat ...