KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida so'nggi yillarda biologik xilma-xillikni saqlash va o'rganishga qaratilgan e'tibor sezilarli darajada oshdi. Jumladan, O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 7-fevraldagi PF-4947-sonli "O'zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo'yicha Harakatlar strategiyasi to'g'risida"gi Farmoni hamda 2020-yil 3-fevraldagi PQ-4581-sonli "O'simliklar karantini bo'yicha davlat xizmati faoliyatini takomillashtirish chora-tadbirlari to'g'risida"gi Qarorida tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va ekologik barqarorlikni ta'minlash masalalari ustuvor yo'nalishlardan biri sifatida belgilangan [1]. O'zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining ma'lumotlariga ko'ra, mamlakatimiz florasi tarkibida 4500 dan ortiq yuksak o'simlik turlari mavjud bo'lib, ularning 10-12% ini endemik turlar tashkil etadi [2]. Farg'ona vodiysi hududi esa o'ziga xos geografik joylashuvi va tabiiy sharoitlari tufayli yuqori floristik xilma-xillik va endemizm darajasi bilan ajralib turadi. Ushbu noyob mintaqadan fan uchun yangi bo'lgan ko'plab o'simlik turlari kashf etilgan bo'lib, ular global biologik xilma-xillikni boyitishda muhim rol o'ynaydi [3]. Farg'ona vodiysi florasini chuqur o'rganish va undan fanga kiritilgan turlarni tahlil qilish, nafaqat ilmiy ahamiyatga ega, balki ularni kelajak avlodlar uchun saqlab qolish, muhofaza qilish strategiyalarini ishlab chiqishda ham fundamental asos bo'lib xizmat qiladi. Bugungi kunda jahon miqyosida iqlim o'zgarishi, antropogen ta'sirlar va yashash muhitining buzilishi natijasida biologik xilma-xillikning keskin kamayishi kuzatilmoqda. Har yili o'n minglab o'simlik turlari yo'q bo'lib ketish xavfi ostida qolmoqda, bu esa ekotizimlarning barqarorligiga salbiy ta'sir ko'rsatmoqda [5]. O'zbekiston uchun ham bu masala dolzarb bo'lib, xususan, Farg'ona vodiysi kabi intensiv qishloq xo'jaligi rivojlangan hududlarda tabiiy floraning degradationi muammosi kuchayib bormoqda [6]. Ayniqsa, Farg'ona vodiysidan fan uchun yangi bo'lgan va endemik xususiyatga ega yuksak o'simlik turlari populyatsiyalarining holati yetarli darajada o'rganilmagan. Ushbu turlarning taksonomik holatini, ekologik talablarini, tarqalish areallarini va hozirgi populyatsiya holatini chuqur tahlil qilish orqali ularni samarali muhofaza qilish choralari ishlab chiqilishi mumkin. Bu esa mintaqaviy va global miqyosda biologik xilma-xillikni saqlashga ...