KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish bo'yicha qabul qilingan "Raqamli O'zbekiston – 2030" strategiyasi doirasida axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) xizmatlari hajmi 2023-yilda 25,6 trillion so'mni tashkil etib, 2022-yilga nisbatan 23,2% ga o'sdi [1]. Ushbu o'sishda ma'lumotlarni samarali boshqarish, jumladan, fayllar bilan ishlashning ahamiyati tobora ortib bormoqda. Global miqyosda ma'lumotlar hajmi har yili o'rtacha 25-30% ga o'sib, 2025-yilga borib 180 zettabaytga yetishi prognoz qilinmoqda [2]. Bu ulkan ma'lumotlar oqimini qayta ishlash, saqlash va ulardan foydalanishda fayl tizimlarining ishonchliligi, tezkorligi va xavfsizligi hal qiluvchi rol o'ynaydi. Ayniqsa, bulutli texnologiyalar, katta ma'lumotlar (Big Data) va sun'iy intellekt tizimlarida fayl operatsiyalari asosiy jarayonlardan biri bo'lib, ularning samaradorligi umumiy tizim unumdorligini bevosita belgilaydi. Hozirgi kunda tashkilotlarda ma'lumotlar bazalariga qo'shimcha ravishda fayllarda saqlanadigan strukturasiz ma'lumotlar (matnli hujjatlar, log fayllari, multimedia kontenti) ulushi sezilarli darajada ortib bormoqda. Bu esa fayl I/O operatsiyalarini optimallashtirish, xatolarni oldini olish va ma'lumotlar yaxlitligini ta'minlash bo'yicha yangi yondashuvlarni talab qiladi. Mavjud fayl tizimlarining yuqori yuklamalar ostida ishlash qobiliyatini oshirish, keshni samarali boshqarish, asinxron I/O mexanizmlarini joriy etish va ma'lumotlarning xavfsizligini ta'minlash kabi muammolar hal etilishi lozim bo'lgan dolzarb masalalardir. Shu bilan birga, dasturlash jarayonida fayllar bilan ishlashda yuzaga keladigan tez-tez uchraydigan xatolar, masalan, faylni yopishni unutish, resurslarni noto'g'ri boshqarish yoki noto'g'ri kodlashdan foydalanish natijasida ma'lumotlar yo'qolishi yoki tizim ishdan chiqishi kabi muammolar dasturchilar uchun jiddiy qiyinchiliklarni tug'diradi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha jahon miqyosida ko'plab fundamental tadqiqotlar olib borilgan. Donald Knuth (1973) "Kompyuter dasturlash san'ati" nomli fundamental ishida fayl tashkiloti va ma'lumotlarga kirish usullarini chuqur tahlil qilib, ketma-ket va to'g'ridan-to'g'ri kirish mexanizmlarini nazariy asoslab berdi [5]. Jim Gray va Andreas Reuter (1993) o'zlarining "Tranzaksiya qayta ishlash: nazariya va amaliyot" nomli asarlarida fayllar ustida atomik operatsiyalarni bajarish, tranza ...