KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda mamlakat yalpi ichki mahsuloti (YaIM) 6% ga o‘sib, 89,2 milliard AQSh dollariga yetdi, sanoat ishlab chiqarish hajmi esa 5,5% ga oshdi [1]. Korxonalar samaradorligini oshirish, resurslardan oqilona foydalanish va raqobatbardoshlikni ta'minlash sharoitida foydani maksimallashtirish har bir subyekt uchun strategik ustuvor vazifa bo'lib qolmoqda. Global iqtisodiyotda, xususan, 2023-yilda xalqaro tovar va xizmatlar bozori hajmi 32 trillion AQSh dollaridan oshgani [2] va raqobat keskinlashgani fonida korxonalarning o'z faoliyatini optimallashtirishga bo'lgan ehtiyoji yanada ortdi. Ayniqsa, inflyatsiya bosimi (O'zbekistonda 2023-yil yakuni bo'yicha yillik inflyatsiya 9,2% ni tashkil etdi [3]) va resurslar narxining o'zgaruvchanligi sharoitida, foydani maksimallashtirish modellari biznes qarorlarini qabul qilishda ajralmas vosita hisoblanadi. Bugungi kunda jahon iqtisodiyotidagi murakkab vaziyat, jumladan, geosiyosiy keskinliklar, global ta'minot zanjirlaridagi uzilishlar va energiya resurslari narxlarining o'zgaruvchanligi korxonalarning barqaror rivojlanishi uchun yangi choralar ko'rishni talab qilmoqda. O'zbekistonda amalga oshirilayotgan iqtisodiy islohotlar, xususan, bozor mexanizmlarini kengaytirish va investitsiya muhitini yaxshilash jarayonida, korxonalar moliyaviy barqarorligini ta'minlash va foyda olish imkoniyatlarini maksimal darajada oshirish dolzarb ahamiyat kasb etadi. Biroq, ko'plab mahalliy korxonalar optimal ishlab chiqarish hajmini aniqlash, xarajatlarni samarali boshqarish va narx siyosatini to'g'ri shakllantirishda qiyinchiliklarga duch kelmoqdalar. Bu esa ilmiy asoslangan foydani maksimallashtirish modellarini amaliyotga joriy etish, risklarni baholash va moliyaviy natijalarni prognoz qilish bo'yicha chuqur tadqiqotlarga bo'lgan ehtiyojni oshiradi. Foydani maksimallashtirish nazariyasi iqtisodiyot fanining asosiy yo'nalishlaridan biri bo'lib, uzoq yillardan beri jahon olimlari tomonidan atroflicha o'rganilib kelinmoqda. Klassik iqtisodiyot maktabi vakillaridan Adam Smit [4] o'zining "Xalqlar boyligi tabiati va sabablari to'g'risida tadqiqot" asarida yakka tartibdagi tadbirkorlarning shaxsiy manfaatlari "ko'rinmas qo'l" orqali umumiy iqtisodiy farovonlikka xizmat qilishini ta'kidlagan. Alfred Marshall [5] "Iqtisodiyot tamoyillari" asarida marjinal tahlil us ...