KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonning YaIM hajmi 2023-yilda 90,9 milliard AQSh dollarini tashkil etib, 2022-yilga nisbatan 6% o'sishni ko'rsatdi [1]. Aholi jon boshiga YaIM 2023-yilda 2548 AQSh dollariga yetdi [1]. 2024-yilning birinchi choragida esa respublika iqtisodiyoti 6,2% ga o'sdi, bu asosan sanoatning 6,5% va xizmat ko'rsatish sohasining 6,8% o'sishi hisobiga erishildi [2]. Shu bilan birga, O'zbekistonda inflyatsiya darajasi 2023-yilda 8,8% ni tashkil etdi [3], bu Markaziy bankning maqsadli ko'rsatkichlaridan yuqoridir. Ishsizlik darajasi esa 2023-yilda 8,1% ni tashkil etgan bo'lib, ayniqsa yoshlar va ayollar o'rtasida yuqoriligicha qolmoqda [4]. Makroiqtisodiy barqarorlikni ta'minlash, iqtisodiy o'sishni rag'batlantirish va aholi farovonligini oshirish bugungi kunda O'zbekiston oldida turgan eng muhim vazifalardan biridir. Mazkur tadqiqot mavzusining dolzarbligi shundaki, globallashuv sharoitida har bir mamlakat iqtisodiyoti o'zaro bog'liq bo'lib, makroiqtisodiy ko'rsatkichlar nafaqat ichki, balki tashqi omillar ta'siri ostida ham shakllanadi. Dunyo miqyosida resurslarning taqchilligi, savdo urushlari, texnologik inqiloblar va pandemiya kabi global chaqiriqlar makroiqtisodiy siyosatning samaradorligini doimiy baholashni va unga moslashuvchanlikni talab qiladi. O'zbekistonning bozor iqtisodiyotiga o'tish jarayonida makroiqtisodiy barqarorlikni ta'minlash, investitsion muhitni yaxshilash, raqobatbardoshlikni oshirish va aholi turmush darajasini ko'tarish uchun makroiqtisodiy siyosatning zamonaviy asboblarini chuqur tahlil qilish va ularni O'zbekiston sharoitiga moslashtirish muhim ahamiyatga ega. Mavjud tadqiqotlar ko'pincha nazariy jihatlarga e'tibor qaratgan bo'lib, O'zbekistonning o'ziga xos sharoitlarida makroiqtisodiy siyosatni shakllantirishda risk tahlili va amaliy moliyaviy asoslash bo'yicha kompleks tahlillar yetarli emas. Makroiqtisodiyotning zamonaviy bozor iqtisodiyotidagi ahamiyatini o'rganishda ko'plab xalqaro olimlar muhim hissa qo'shgan. Jon Meynard Keyns (1936) o'zining "Ish bilan bandlik, foiz va pulning umumiy nazariyasi" asarida umumiy talabning iqtisodiy faoliyatga ta'sirini ochib berdi va hukumatning iqtisodiyotga aralashuvining zarurligini asosladi [5]. Milton Fridman (1963) monetarist maktabning asoschisi bo'lib, pul massasining inflyatsiya va iqtisodiy o'sishga ta'sirini o'rgandi va pul siyosatining ustuvorligini ta'kidladi [6]. Robert Lu ...