KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda mamlakat yalpi ichki mahsuloti (YaIM) 89,7 milliard AQSh dollarini tashkil etib, real o‘sish sur’ati 6% ga yetgan bo‘lsada [1], hududlar iqtisodiyoti rivojlanish darajasi sezilarli farqlarga ega. Xususan, Toshkent shahri YaIMdagi ulushi 19,4% ni tashkil etgan holda yetakchilik qilsa, Sirdaryo viloyati bu ko‘rsatkich bo‘yicha 2,3% bilan oxirgi o‘rinlardan birida turibdi [2]. Global miqyosda esa, mintaqaviy rivojlanish tendensiyalari shuni ko‘rsatadiki, samarali hududiy iqtisodiy siyosat mamlakat YaIMini o‘rtacha 1,5-2% ga oshirish imkoniyatiga ega bo‘ladi [3]. Hududiy iqtisodiyotni yanada takomillashtirish orqali mamlakatimizda investitsiya jozibadorligini oshirish, yangi ish o‘rinlari yaratish va aholi turmush darajasini yaxshilashda muhim ahamiyat kasb etadi. Shu bilan birga, 2023-yilda to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar hajmi 9,8 milliard dollarni tashkil etganiga qaramay, ularning hududlar bo‘yicha taqsimoti notekisligi saqlanib qolmoqda [4]. Hududiy iqtisodiyot faoliyatini yaxshilash va uning salohiyatini oshirish, O‘zbekiston iqtisodiy rivojlanishining eng dolzarb masalalaridan biridir. Hududlar o‘rtasidagi iqtisodiy tengsizliklar, infratuzilma muammolari, innovatsion faoliyatning yetarli darajada rivojlanmaganligi va tadbirkorlik muhitining ayrim jihatlarida mavjud bo‘lgan to‘siqlar ushbu mavzuning aktual ahamiyatini belgilaydi. Jumladan, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi “2022-2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi farmonida [5], hududlarning iqtisodiy mustaqilligini oshirish va ularning raqobatbardoshligini ta’minlash ustuvor vazifa sifatida belgilangan. Hozirgi kunda global iqtisodiy raqobat sharoitida har bir hududning o‘ziga xos salohiyatini samarali ishga solish, mahalliy resurslardan oqilona foydalanish va investitsiya muhitini yaxshilash orqali barqaror iqtisodiy o‘sishga erishish zarurati yaqqol ko‘zga tashlanmoqda. Hududiy iqtisodiyot va uning rivojlanish mexanizmlari bo‘yicha jahon miqyosida ko‘plab yetuk olimlar tomonidan chuqur tadqiqotlar olib borilgan. Maykl Porter (Michael Porter) o‘zining "The Competitive Advantage of Nations" (1990) asarida [6] hududiy klasterlarning iqtisodiy rivojlanishdagi rolini chuqur tahlil qilib, raqobatbardoshlikni oshirishda innovatsion ...