KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda yalpi ichki mahsulotning (YAIM) o'sish sur'atlari 2023-yilda 6% ni tashkil etib, respublika iqtisodiyotidagi dinamik rivojlanishdan dalolat beradi [1]. Biroq, hududlararo iqtisodiy nomutanosibliklar saqlanib qolmoqda; masalan, Toshkent shahri YAIMning qariyb 20% ini tashkil etsa [2], ayrim qishloq hududlarining ulushi 2-3% dan oshmaydi [3]. Aholi daromadlari bo'yicha ham sezilarli farqlar mavjud bo'lib, eng yuqori daromadli hududlar va eng past daromadli hududlar o'rtasidagi farq 3 barobargacha yetadi [4]. Bu holat hududlarning iqtisodiy salohiyatini to'liq ro'yobga chiqarmasdan, rivojlanish imkoniyatlarini cheklashini ko'rsatadi. Jahon banki ma'lumotlariga ko'ra, har bir foiz aholi jon boshiga YAIM o'sishi qashshoqlikni 0.5% ga qisqartirishi mumkin [5], bu esa hududiy rivojlanish strategiyalarining muhimligini yana bir bor tasdiqlaydi. Ushbu raqamlar hudud iqtisodiy salohiyatini oshirishga qaratilgan kompleks yondashuvlarning dolzarbligini va zarurligini ta'kidlaydi. Bugungi globallashuv va raqobat sharoitida har bir hududning o'ziga xos resurslari, imkoniyatlari va afzalliklarini samarali ishga solish, innovatsion ekotizimlarni rivojlantirish hamda mahalliy klasterlarni shakllantirish orqali barqaror iqtisodiy o'sishga erishish ustuvor vazifa hisoblanadi. Hududiy iqtisodiy salohiyatni oshirish nafaqat mamlakatning umumiy iqtisodiy ko'rsatkichlarini yaxshilaydi, balki aholi farovonligini oshirish, yangi ish o'rinlari yaratish va ijtimoiy barqarorlikni ta'minlashda ham muhim rol o'ynaydi. Hozirgi kunda hududlarning investitsion jozibadorligini oshirish, infratuzilmani modernizatsiya qilish, kichik va o'rta biznesni qo'llab-quvvatlash mexanizmlarini takomillashtirish hamda iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish kabi masalalar hal etilmagan muammolar sifatida dolzarbligini saqlab qolmoqda. Ayniqsa, Smart spetsializatsiya tamoyillari asosida hududiy rivojlanish strategiyalarini ishlab chiqish va ularni moliyaviy jihatdan asoslash orqali yuqoridagi muammolarga yechim topish muhim ahamiyatga ega. Hudud iqtisodiy salohiyati nazariyalari va amaliyotiga oid tadqiqotlar jahon miqyosida ko'plab olimlar tomonidan olib borilgan. Maykl Porter (Michael Porter) o'zining "The Competitive Advantage of Nations" [6] asarida klasterlar nazariyasini ishlab chiqib, hududiy iqtisodiy rivojlanishda sanoat klasterlarining ahamiyatini ko'rsatdi va ularning raqo ...