KURS ISHI

KIRISH Ichki yer xoʻjalik yer tuzishda tayyorgarlik ishlari mavzusining dolzarbligi bugungi kunda yer resurslaridan samarali foydalanish va ularni muhofaza qilishning global va milliy miqyosdagi ahamiyati bilan belgilanadi. Oʻzbekiston Respublikasida soʻnggi yillarda qishloq xoʻjaligi yalpi ichki mahsulotining 25-30% ini tashkil etishi [1], ushbu sohaning mamlakat iqtisodiyotidagi oʻrni qanchalik muhim ekanligini koʻrsatadi. Biroq, mavjud yer resurslaridan foydalanish samaradorligini oshirish, yerlarning degradatsiyasini oldini olish va barqaror qishloq xoʻjaligi rivojlanishini taʼminlash dolzarb muammoligicha qolmoqda. Yer tuzish jarayonlari, xususan, uning tayyorgarlik ishlari yer resurslaridan oqilona foydalanish strategiyasining ajralmas qismi boʻlib, ularning sifatli bajarilishi kelajakda amalga oshiriladigan yer xoʻjalik islohotlarining muvaffaqiyatini belgilaydi. Jumladan, 2023-yilda qishloq xoʻjaligi yerlarining qariyb 30% i turli darajadagi shoʻrlanish va eroziya jarayonlariga uchraganligi [2] va har yili 0.5-1% gacha qishloq xoʻjaligi yerlari degradatsiyaga uchrashi [3] ushbu jarayonlarni ilmiy asosda takomillashtirish zaruratini yanada kuchaytiradi. Hozirgi kunda yer resurslarini boshqarishda yuzaga kelayotgan asosiy muammolardan biri – yer uchastkalarining parokandaligi, samaradorligi past boʻlgan sugʻorish tizimlari, kadastr maʼlumotlarining eskirganligi va raqamlashtirishning yetarli emasligi hisoblanadi. Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, ichki yer xoʻjalik yer tuzish loyihalarining muvaffaqiyatli amalga oshirilishi uchun sifatli tayyorgarlik ishlari juda muhim. Biroq, amaliyotda bu jarayonlarga yetarli eʼtibor berilmayotganligi sababli, loyihalar ijrosida koʻplab qiyinchiliklar yuzaga kelmoqda. Xususan, yer birlashtirish jarayonlarida yer egalarining huquqiy va iqtisodiy manfaatlarini hisobga olishdagi kamchiliklar, texnologik innovatsiyalardan foydalanishning past darajasi va infratuzilma loyihalarini rejalashtirishdagi xatolar yer resurslaridan foydalanish samaradorligiga salbiy taʼsir koʻrsatmoqda [5]. Shuningdek, yer tuzish loyihalarini moliyalashtirish mexanizmlarining samarasizligi va risklarni baholash tizimining yetarli darajada rivojlanmaganligi ham dolzarb muammolar sirasiga kiradi. Mavzuning oʻrganilganlik darajasi. Ichki yer xoʻjalik yer tuzishning nazariy va metodologik asoslari boʻyicha jahon miqyosida koʻplab ilmiy tadqiqotlar ...