KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda qishloq xo'jaligiga mo'ljallangan yerlarning umumiy maydoni 2023-yil holatiga ko'ra 4,3 million gektardan oshadi, shu jumladan sugʻoriladigan yerlar 3,2 million gektarni tashkil etadi [1]. Biroq, yer resurslaridan oqilona foydalanish va ularni samarali boshqarish bilan bog'liq dolzarb muammolar mavjud. Xususan, mamlakatda yerlarning degradatsiyasi tendensiyasi kuzatilmoqda, qishloq xo'jaligi yerlarining qariyb 50% turli darajadagi sho'rlanishga uchragan [2]. Shuningdek, urbanizatsiya jarayonlari natijasida qishloq xo'jaligi yerlarining ma'lum bir qismi boshqa maqsadlarga, xususan, turar joy va sanoat qurilishiga o'tkazilmoqda. Masalan, so'nggi besh yilda O'zbekistonda qishloq xo'jaligi yerlarining 2% ga yaqini, ya'ni qariyb 80 ming gektardan ortiq maydon noqishloq xo'jaligi maqsadlarida foydalanilayotgani qayd etilgan [3]. Bu holat oziq-ovqat xavfsizligi, ekologik barqarorlik va agrar sohaning rivojlanishiga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. Shuningdek, yerlarni tasniflash va ulardan foydalanish tartibi bilan bog'liq normativ-huquqiy bazani takomillashtirish zarurati ham sezilmoqda, chunki mavjud tizim yerlarning real holatini to'liq aks ettirmasligi hamda zamonaviy boshqaruv talablariga javob bermasligi mumkin [4]. Yer turlarini tashkil etish, ulardan oqilona foydalanish va muhofaza qilish masalasi iqtisodiy o'sish, oziq-ovqat xavfsizligi, atrof-muhit barqarorligi va qishloq aholisi farovonligini ta'minlashda fundamental ahamiyat kasb etadi. Global miqyosda qishloq xo'jaligi yerlarining har yili o'rtacha 0,2% ga qisqarib borayotgani, yer degradatsiyasi esa jahon bo'yicha 1,5 milliard gektardan ortiq maydonni qamrab olgani qayd etilgan [5]. O'zbekistonda ham ushbu muammolar dolzarb bo'lib, iqlim o'zgarishi, suv resurslari tanqisligi va inson omili ta'sirida yerlarning unumdorligi pasaymoqda. Yer turlarini noto'g'ri tashkil etish va foydalanishda kuzatilayotgan tizimli kamchiliklar, xususan, yerlarning meʼyoriy bahosini aniqlashdagi muammolar, kadastr ma'lumotlarining eskirishi va yer-mulk munosabatlaridagi shaffoflikning yetarli emasligi yer resurslarini boshqarish samaradorligiga salbiy ta'sir ko'rsatmoqda [6]. Ushbu omillar yer egalari va foydalanuvchilarning yerga bo'lgan mulk huquqlarini kafolatlashda, investitsiyalarni jalb qilishda va qishloq xo'jaligi ishlab chiqarishini barqaror rivojlantirishda jiddiy to'siqlarni yuzaga keltir ...