KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda davlat boshqaruvi islohotlari doirasida ijro hokimiyati faoliyatining samaradorligi va shaffofligini oshirish ustuvor vazifa hisoblanadi. O'zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda mamlakat yalpi ichki mahsulotida davlat boshqaruvining ulushi 12.5% ni tashkil etgan bo'lib, bu sohaning iqtisodiyotdagi muhim o'rnini ko'rsatadi [1]. Shu bilan birga, fuqarolarning davlat xizmatlaridan qoniqish darajasi 2023-yilda 78% ga yetgan bo'lsada, bu ko'rsatkichni xalqaro standartlarga (masalan, Buyuk Britaniyada 85% [2], Singapurda 90% [3]) yetkazish uchun ijro hokimiyati faoliyatining ma'muriy-huquqiy shakllarini takomillashtirish zaruriyati yaqqol ko'rinib turibdi. Xususan, davlat xizmatlari ko'rsatishda kutilish va natija o'rtasidagi tafovutni bartaraf etish, ma'muriy tartib-taomillarni optimallashtirish va korrupsiyaviy holatlarni minimallashtirish jamiyatning asosiy talablaridan biri bo'lib qolmoqda [4]. Mazkur mavzuning dolzarbligi, shuningdek, davlat boshqaruvi sohasida raqamli transformatsiya jarayonlarining faollashuvi bilan belgilanadi. Jahon banki ma'lumotlariga ko'ra, 2022-yilda global raqamli hukumat (Digital Government) bozorining hajmi 400 milliard AQSH dollaridan oshgan [5], bu esa ushbu yo'nalishga investitsiyalarning keskin o'sayotganini ko'rsatadi. O'zbekistonda ham "Raqamli O'zbekiston – 2030" strategiyasi doirasida davlat xizmatlarining 100% gacha elektron shaklga o'tkazilishi rejalashtirilgan [6]. Biroq, ijro hokimiyatining ma'muriy-huquqiy shakllari bu kabi o'zgarishlarga har doim ham to'liq moslashayotgani yo'q. Jumladan, normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qilish jarayonlarida ochiqlik va shaffoflikni oshirish, ma'muriy aktlarning huquqiy asosini mustahkamlash, shuningdek, fuqarolar va tadbirkorlik subyektlarining davlat organlari bilan o'zaro munosabatlarida byurokratik to'siqlarni kamaytirish kabi muammolar hal etilmagan holda qolmoqda [7]. Ijro hokimiyati faoliyatining ma'muriy-huquqiy shakllari masalasi xalqaro ilmiy adabiyotlarda keng o'rganilgan. Xususan, **Max Weber** (1922) o'zining "Ijtimoiy va iqtisodiy tashkilot nazariyasi" asarida byurokratiyaning rasional-huquqiy asoslarini, ma'muriy hokimiyatning qonuniy va intizomiy shakllarini tahlil qilib, uning samaradorligini ta'minlovchi tamoyillarni ilgari surgan [8]. **Herbert Simon** (1947) "Ma'muriy xatti-harak ...