KURS ISHI

KIRISH Ijtimoiy pedagogika fani doirasida ijtimoiy-pedagogik tadqiqotlar bugungi kunda jamiyatning dolzarb muammolarini ilmiy asosda o‘rganish va ularning yechimlarini topishda muhim ahamiyat kasb etadi. O'zbekistonda 2023 yilda ijtimoiy himoya va yordamga muhtoj aholi qatlamlarini qo‘llab-quvvatlashga yo‘naltirilgan davlat xarajatlari YaIMning 10%idan ortiqrog‘ini tashkil etdi [1]. Ushbu mablag‘larning samaradorligini oshirish, ijtimoiy-pedagogik muammolarni tizimli tahlil qilish va innovatsion yechimlar ishlab chiqish bugungi kunning asosiy vazifalaridandir. Global miqyosda ham yoshlar tarbiyasi, oilaviy muammolar, kam ta'minlanganlik kabi ijtimoiy-pedagogik xarakterdagi dolzarb masalalar jamiyat rivojlanishiga jiddiy ta'sir ko'rsatmoqda. Aynan shu sababli, ijtimoiy-pedagogik tadqiqotlar nafaqat nazariy jihatdan, balki amaliy jihatdan ham keng ko‘lamli tadqiqotlarni talab etadi. Mazkur kurs ishi ijtimoiy-pedagogik tadqiqotlarning nazariy-metodologik asoslarini chuqur o‘rganish, ularning amaliy qo‘llanilishini tahlil qilish va kelgusi tadqiqotlar uchun asos yaratishga qaratilgan. Jahon miqyosida ijtimoiy-pedagogik tadqiqotlar sohasi Vygotskiyning sotsiokultural rivojlanish nazariyasi asosida shaxsning ijtimoiy muhit bilan o‘zaro ta'sirini o‘rganishdan boshlangan. Keyinchalik, Bronfenbrennerning ekologik tizimlar nazariyasi shaxs rivojlanishini turli darajadagi muhitlar bilan bog‘liq holda tushunishga imkoniyat yaratdi. Bandura o‘z tadqiqotlarida ijtimoiy o‘rganish nazariyasini ishlab chiqib, kuzatish va taqlid qilish orqali shaxs shakllanishining muhimligini ta'kidladi. Darling-Hammond esa ta'lim tizimlaridagi ijtimoiy tengsizliklar va ularning yechimlari bo‘yicha tadqiqotlar olib borgan. Shuningdek, Freirening tanqidiy pedagogikasi ijtimoiy adolatsizlikka qarshi kurashda ta'limning rolini asoslab berdi. O‘zbekistonda esa ijtimoiy pedagogika fani rivojlanishining boshlang‘ich bosqichlarida yo‘nalishni shakllantirishda Z. N. Ismoilova va F. B. Abdullayevaning xizmatlari katta bo‘ldi, ular O‘zbekiston sharoitiga mos ijtimoiy-pedagogik tushunchalar va metodlarni ishlab chiqdilar. Keyinchalik, S. T. Zaynutdinova oila va maktabda tarbiya muammolarini, Q. K. Qodirov esa yoshlar ijtimoiy faolligini o‘rganish bo‘yicha ilmiy izlanishlar olib bordi. Hozirgi kunda ushbu olimlar ilmiy-metodologik merosidan foydalangan holda, O‘zbekiston yoshlari va oilalarining dolza ...