KURS ISHI

KIRISH O‘zbekistonda aholining 45,5% ini 30 yoshgacha bo‘lgan yoshlar tashkil etishi [1], ushbu demografik ko‘rsatkich ijtimoiy pedagogika fani oldiga yoshlarning ijtimoiy moslashuvi, tarbiyasi va rivojlanishida yangicha yondashuvlarni talab qilishini ko'rsatadi. So'nggi besh yilda mamlakatda deviant xulq-atvorga ega o'smirlar soni 1,5 barobarga oshgani [2], shuningdek, maxsus ehtiyojli bolalarni inklyuziv ta'limga jalb qilish ko‘rsatkichi hali ham 20% dan oshmagani [3] kabi dolzarb ijtimoiy muammolar, jamiyatda ijtimoiy pedagogik tadqiqotlarga bo‘lgan ehtiyojni keskin oshiradi. Ushbu vaziyatda ijtimoiy pedagogikaning nazariy asoslari va amaliy yechimlarini chuqur o‘rganish, mavjud muammolarni tizimli tahlil qilish hamda ularga samarali yechimlar taklif etish muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu mavzu, ayniqsa, globallashuv va axborot texnologiyalari davrida shaxsning ijtimoiy shakllanishiga ta’sir etuvchi omillarning murakkablashuvi fonida tobora dolzarblashmoqda. Jamiyatda yuzaga kelayotgan yangi ijtimoiy xatarlar, jumladan, axborot makonidagi tahdidlar, oilaviy qadriyatlarning o‘zgarishi va ijtimoiy integratsiya muammolari ijtimoiy pedagogik yondashuvlarni qayta ko‘rib chiqishni taqozo etadi. Mavjud muammolarni hal etishda amaliy tadqiqotlarga asoslangan, ilmiy jihatdan asoslangan yechimlar ishlab chiqish, ayniqsa, ta’lim tizimida va ijtimoiy himoya sohasida innovatsion usullarni joriy etish orqali erishish mumkin. Bugungi kunda bu borada to‘liq va kompleks yechimlar yetarli emasligi, mavjud nazariy bilimlar amaliyot bilan to‘liq integratsiyalanmagani bu tadqiqotning zaruriyatini yanada oshiradi. Ijtimoiy pedagogik tadqiqotlar sohasida ko‘plab xorijiy olimlar tomonidan fundamental ishlar amalga oshirilgan. Masalan, P. Freire (1970) o‘zining "Mazlumlar pedagogikasi" asarida ta’limni ijtimoiy o‘zgarish vositasi sifatida ko‘rib chiqib, o‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi an’anaviy munosabatlarni tanqid qilgan va dialektik o‘zaro aloqa modelini taklif etgan [5]. L. S. Vygotskiy (1978) esa "Madaniy-tarixiy rivojlanish nazariyasi" orqali bolaning ijtimoiy muhit bilan o‘zaro munosabatlari uning kognitiv rivojlanishidagi asosiy omil ekanligini isbotlagan, "yaqin rivojlanish zonasi" konsepsiyasini ilgari surgan [6]. U. Bronfenbrenner (1979) "Ekologik tizimlar nazariyasi"ni ishlab chiqib, shaxs rivojlanishiga ta’sir etuvchi turli muhit darajalarini (mikrosistema, mez ...