KURS ISHI

KIRISH Bugungi kunda global ta'lim texnologiyalari bozori 2023-yilda 230 milliard dollardan oshib, kelgusi besh yilda o‘rtacha 15-17% o‘sish sur'atini namoyish etishi prognoz qilinmoqda [1]. O‘zbekistonda ham raqamli ta'limga o‘tish sur'ati sezilarli darajada oshib, 2024-yil boshiga kelib umumta'lim maktablarida kompyuter texnikasi bilan ta'minlanganlik darajasi 85% ga yaqinlashdi [2]. Informatika fanini o‘qitishning o‘zi esa ushbu raqamli transformatsiyaning markazida turadi. Shu bilan birga, o‘quvchilarning bilimini aniq va ob'ektiv baholash tizimining samaradorligi ta'lim sifatini belgilovchi asosiy omil hisoblanadi. So‘nggi yillarda axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi va o‘quv jarayoniga yangi interaktiv metodlarning kirib kelishi, baholash tizimini ham doimiy ravishda takomillashtirish zaruratini yuzaga keltirmoqda. Mavjud baholash usullarining ba'zilari o‘quvchilarning faqat nazariy bilimlarni o‘zlashtirganlik darajasini aniqlashga qaratilgan bo‘lib, amaliy ko‘nikmalar va ijodiy yondashuvlarni baholashda yetarlicha samarali emas. Bu esa, o‘z navbatida, o‘quvchilarning kelajakdagi kasbiy faoliyatida talab qilinadigan kompetensiyalarni shakllantirishda jiddiy cheklovlarni yuzaga keltirishi mumkin. Shu sababli, informatika darslarida zamonaviy talablarga javob beradigan, o‘quvchilarning real bilim va ko‘nikmalarini to‘liq aks ettiruvchi baholash tizimini ishlab chiqish va joriy etish bugungi kunning dolzarb vazifalaridan biridir. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi jahon miqyosida keng ko‘lamli tadqiqotlar bilan tasdiqlanadi. Jon Hattie o‘zining meta-analizlarida baholashning ta'lim natijalariga ta'sirini miqdoriy jihatdan ko‘rsatib, baholashning o‘quvchi rivojlanishidagi o‘rni haqida muhim xulosalarga kelgan [3]. Dylan Wiliam formativ baholashning o‘quvchilarning o‘zlashtirishini yaxshilashdagi ahamiyatini ta'kidlab, baholash jarayoniga o‘quvchilarni faol jalb qilish muhimligini ko‘rsatgan [4]. Shuningdek, Linda Darling-Hammond ta'limda samarali baholash tizimlarini yaratish bo‘yicha ko‘plab tadqiqotlar olib borgan va ularda kompetensiyalarga asoslangan baholash usullarining o‘rni alohida ta'kidlangan [5]. Shuningdek, Grant Wiggins va Jay McTighe baholashni loyihalash (Understanding by Design) modelini ishlab chiqqan bo‘lib, unda yakuniy natijalardan kelib chiqqan holda baholash mezonlari va jarayonlari belgilanishi kerakligini ta'kidlaydilar ...