KURS ISHI

KIRISH Innovatsion infratuzilma (texnoparklar, inkubatorlar) va iqtisodiy rivojlanish masalasi bugungi kunda jahon iqtisodiyotining eng dolzarb muammolaridan biri hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 12-dekabrdagi PF-205-sonli Farmoniga asosan, "Raqamli Oʻzbekiston – 2030" strategiyasi doirasida IT park rezidentlari sonini 2023-yil oxiriga qadar 1500 taga yetkazish va bu sohada eksport hajmini 1 mlrd dollarga oshirish belgilangan [1]. Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligining 2024-yilgi hisobotiga ko‘ra, mamlakatda kichik va o‘rta biznes subyektlari soni so‘nggi besh yilda 25% ga o‘sib, yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 56% ga yetgan bo‘lsada, innovatsion mahsulotlar ulushi hali ham past darajada saqlanib qolmoqda [2]. Bu ko'rsatkichlar innovatsion infratuzilmani rivojlantirishning mamlakat iqtisodiyoti uchun strategik ahamiyatga ega ekanligini yaqqol ko'rsatadi, chunki bu turdagi infratuzilma startaplar, tadqiqotlar va ishlanmalarning tijoratlashtirilishini tezlashtiruvchi asosiy omildir. Innovatsion infratuzilmaning rivojlanishi nafaqat yangi ish o'rinlari yaratishga, balki iqtisodiy transformatsiyaga ham xizmat qiladi. Mamlakatimizda investitsiya muhitini yaxshilash, yuqori qo‘shimcha qiymatga ega mahsulotlar ishlab chiqarishni rag‘batlantirish, intellektual salohiyatni tijoratlashtirish jarayonlari yetarli darajada rivojlanmagan. Ayniqsa, texnoparklar va inkubatorlar faoliyatining samaradorligini oshirish, ularni moliyalashtirish mexanizmlarini optimallashtirish hamda mintaqaviy innovatsion ekotizimlar bilan integratsiyasini ta’minlash borasida tizimli yondashuvlar talab etilmoqda. Hozirgi kunda texnoparklarning rentabellik darajasi o'rtacha 12-15% ni tashkil etayotgani holda, ularning faoliyati natijasida yaratilayotgan yuqori texnologiyali mahsulotlarning eksportdagi ulushi 3% dan oshmayapti [3]. Bu holat innovatsion infratuzilma obyektlarining toʻliq salohiyatidan foydalana olmaslik va iqtisodiy rivojlanishga taʼsirini oshirish uchun qoʻshimcha choralar koʻrish zarurligini koʻrsatadi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasiga kelsak, innovatsion infratuzilmaning iqtisodiy rivojlanishga ta’siri xalqaro miqyosda ko‘plab yetuk olimlar tomonidan tadqiq qilingan. Masalan, Kristofer Fridman (2007) texnoparklarning mintaqaviy iqtisodiy o'sishga ta'sirini o'rganib, ularning innovatsion ekotizimni shakllantiri ...