KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-2026 yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasida innovatsion iqtisodiyotni shakllantirish va sanoatni raqamlashtirish bo‘yicha aniq vazifalar belgilangan bo‘lib, bu jarayon yalpi ichki mahsulotning (YIM) o‘sish sur’atlarini barqaror ushlab turishda muhim ahamiyat kasb etadi [1]. Xususan, 2023-yilda O‘zbekiston YIMi real o‘sishi 6% ni tashkil etgan holda 91,2 milliard dollarga yetdi [2]. Bunda ishlab chiqarish samaradorligini oshirish, yangi mahsulot va xizmatlarni joriy etish orqali xorijiy bozorlarga chiqish hamda mavjud bozorlardagi ulushni oshirish innovatsiyalarning asosiy harakatlantiruvchi kuchiga aylangan. Global miqyosda esa, innovatsiyalarga kiritilgan sarmoyalar hajmi 2023-yilda 2,5 trillion dollardan oshib, global YIMning 2,6% ini tashkil etdi, bu esa firmalarning raqobatbardoshlik uchun innovatsiyalarga tobora ko‘proq e’tibor qaratayotganini ko‘rsatadi [3]. Ushbu raqamlar innovatsiyalarning nafaqat mikro, balki makroiqtisodiy darajada ham hal qiluvchi rol o‘ynayotganini yaqqol namoyish etadi. Bugungi shiddatli globallashuv va raqamli transformatsiya davrida innovatsiyalar firmalarning nafaqat omon qolishi, balki barqaror rivojlanishi va bozor yetakchiligini qo‘lga kiritishi uchun asosiy shartga aylangan. Bozorlarda raqobatning kuchayishi, iste’molchilar talablarining o‘zgaruvchanligi va texnologik taraqqiyotning tezkorligi sharoitida innovatsiyalarni joriy etish zarurati dolzarb muammolardan biridir. O‘zbekistonda innovatsion faoliyatni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha hukumat tomonidan bir qator dasturlar qabul qilingan bo‘lsa-da, kichik va o‘rta biznes subyektlarida innovatsion salohiyatdan to‘liq foydalanilmasligi, moliyalashtirish mexanizmlarining yetarli darajada rivojlanmaganligi hamda innovatsion ekotizimda yetarlicha integratsiyaning yo‘qligi kabi hal etilmagan muammolar saqlanib qolmoqda [4]. Ayniqsa, firmalarning innovatsiyalarga kiritilgan sarmoyalardan kutilayotgan iqtisodiy samarani aniq baholay olmasligi, risklarni boshqarishda tajriba yetishmasligi va raqobatbardoshlikka ta’sir etuvchi omillarni tushunishdagi bo‘shliqlar ushbu mavzuning chuqur ilmiy tadqiqotlarga muhtojligini ko‘rsatadi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha, innovatsiyalar va raqobatbardoshlik masalalari xalqaro iqtisodiy adabiyotlarda keng muhokama qilingan. Jozef Shumpeter (1942) o‘zin ...