KURS ISHI

KIRISH Bugungi kunda jahon internet-reklama bozorining umumiy hajmi 2023-yilda 600 milliard dollardan oshgani va 2027-yilga borib 900 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [1]. Bu raqamlar sohaning globallashuv tendensiyasi va raqamli iqtisodiyotdagi oʻrni qanchalik muhimligini yaqqol koʻrsatadi. Oʻzbekistonda ham internet-reklama bozori soʻnggi yillarda sezilarli darajada oʻsishni namoyish etmoqda: 2022-yilda ushbu bozorning hajmi 50 million dollardan oshgan boʻlib, bu koʻrsatkich 2021-yilga nisbatan 40% dan ziyod oʻsishni tashkil etdi [2]. Bu oʻsish, asosan, aholining internetga kirish imkoniyatlarining kengayishi (2023-yil holatiga koʻra, Oʻzbekistonda internet foydalanuvchilari soni 35 milliondan oshgan [3]), mobil qurilmalardan foydalanish darajasining yuqoriligi va elektron tijoratning jadal rivojlanishi bilan izohlanadi. Xususan, Oʻzbekistonda elektron tijorat aylanmasi 2022-yilda 10 trillion soʻmdan oshdi va bu koʻrsatkichning yillik oʻsishi 50% atrofida qayd etilmoqda [4]. Ushbu statistik ma’lumotlar internet-reklamaning milliy iqtisodiyotdagi rolini oshirib, biznes subyektlari uchun iste’molchilarga yetib borishning samarali vositasiga aylanganini koʻrsatadi. Mavzuning dolzarbligi nafaqat global va mahalliy bozor hajmining oʻsishi bilan, balki raqamli iqtisodiyot sharoitida mikroiqtisodiy mexanizmlarning tobora murakkablashib borayotgani bilan ham belgilanadi. An’anaviy reklama modellari endi internet-reklamaning oʻziga xos xususiyatlari – axborot asimmetriyasi, platforma iqtisodiyoti, auktsion nazariyasi va ma’lumotlarga asoslangan qaror qabul qilish kabi omillarni toʻliq qamrab ololmayapti. Bu esa narxlarning shakllanishi, talab va taklifning oʻzgarishi, reklama kampaniyalarining samaradorligi va raqobat strategiyalari kabi mikroiqtisodiy masalalarni yangicha yondashuvlar asosida oʻrganishni taqozo etadi. Jumladan, Oʻzbekistonda reklama bozori tartibga solish, reklama samaradorligini oʻlchash standartlari va mahalliy bizneslarning raqamli reklama koʻnikmalarini oshirish borasida hanuz bir qator hal etilmagan muammolar mavjud [5]. Ushbu boʻshliqlar, xususan, kichik va oʻrta biznes subyektlari uchun internet-reklamadan toʻgʻri foydalanish, resurslarni optimallashtirish va investitsiyalarning qaytishini maksimal darajada oshirish imkoniyatlarini cheklamoqda. Shuning uchun, internet-reklama bozorining mikroiqtisodiy mexanizmlarini chuqur tah ...