KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakatimiz yalpi ichki mahsuloti (YIM) 2023-yilda 8,0% ga o‘sib, $90,8 milliardni tashkil etdi [1]. Bu ko‘rsatkich so‘nggi yillardagi eng yuqori o‘sish sur’atlaridan biri bo‘lib, mamlakat iqtisodiyotining barqaror rivojlanish tendensiyasini ko‘rsatadi. Xususan, sanoat ishlab chiqarishi 6,0%, qishloq xo‘jaligi 4,1%, xizmatlar sohasi esa 9,6% ga o‘sgan [1]. Jahon banki hisobotlariga ko‘ra, global iqtisodiy o‘sish 2024-yilda 2,6% ni tashkil etishi kutilmoqda, bu esa rivojlanayotgan mamlakatlar uchun iqtisodiy tizimlar samaradorligini oshirish masalasini yanada dolzarblikka aylantiradi [2]. Shuningdek, O‘zbekistonda inflatsiya darajasi 2023-yil yakuniga ko‘ra 8,77% ni tashkil etgan bo‘lib, ushbu ko‘rsatkichni maqsadli darajaga (5%) tushirish uchun samarali iqtisodiy siyosat va tizimli islohotlar talab etiladi [3]. Investitsiyalar hajmi 2023-yilda $42,6 milliardga yetib, bu iqtisodiy o‘sishning asosiy drayverlaridan biriga aylandi [1]. Ushbu raqamlar, iqtisodiy tizimlarni tahlil qilish va ularning samaradorligini oshirish bo‘yicha chuqur tadqiqotlar o‘tkazish zarurligini yaqqol ko‘rsatadi. Mazkur tadqiqot mavzusining bugungi kundagi ahamiyati global va milliy miqyosdagi iqtisodiy jarayonlar bilan chambarchas bog‘liq. Jahon iqtisodiyotidagi o‘zgaruvchanlik, geosiyosiy keskinliklar va resurslarning cheklanganligi sharoitida har bir mamlakat o‘zining iqtisodiy tizimini optimal ravishda tashkil etishga intiladi. O‘zbekiston sharoitida esa bozor iqtisodiyotiga o‘tish jarayoni hali to‘liq yakunlanmagan bo‘lib, aralash iqtisodiyot modelini takomillashtirish muhim vazifalardan hisoblanadi. Xususan, davlat aralashuvi darajasini optimallashtirish, raqobat muhitini yaxshilash, kichik va o‘rta biznesni qo‘llab-quvvatlash, investitsiya muhitini yanada jozibador qilish, shuningdek, inflyatsiya va ishsizlik kabi makroiqtisodiy muammolarni hal etish dolzarb masalalar hisoblanadi. Ushbu muammolarni tizimli tahlil qilish va ularning yechimlari bo‘yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish iqtisodiy barqarorlik va aholi farovonligini ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha jahon miqyosida ko‘plab taniqli iqtisodchilar tomonidan keng qamrovli tadqiqotlar olib borilgan. Adam Smith (1776) o‘zining "Xalqlar boyligi tabiati va sabablari to‘g‘risida tadqiqot" asarida ...