KURS ISHI

KIRISH Iqtisodiyot globallashuv sharoitida bozorni amal qilishi mavzusi bugungi kunda, ayniqsa O'zbekiston kabi rivojlanayotgan iqtisodiyotlar uchun, g'oyat dolzarbdir. Jahon banki ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda global tovarlar va xizmatlar savdosi hajmi 32 trillion dollardan oshdi [1], bu mamlakatlar o'rtasidagi iqtisodiy bog'liqlikning chuqurlashib borayotganini ko'rsatadi. O'zbekistonda esa 2023-yilda yalpi ichki mahsulot (YIM) o'sishi 6% ni tashkil etdi [2], xorijiy investitsiyalar hajmi 10 milliard dollarga yaqinlashdi [3], bu esa mamlakatning jahon iqtisodiy tizimiga integratsiyalashuv sur'atlarining yuqoriligidan dalolat beradi. Xususan, 2023-yilda O'zbekistonning tashqi savdo aylanmasi 62,6 milliard dollarga yetib [2], avvalgi yilga nisbatan 16,3% ga o'sish qayd etildi. Bu raqamlar globallashuvning milliy iqtisodiyotlarga ta'siri tobora ortib borayotganini, ayniqsa bozor mexanizmlari, raqobatbardoshlik va iqtisodiy siyosatning samaradorligi nuqtai nazaridan chuqur tahlilni talab etishini ko'rsatadi. Ushbu sharoitda O'zbekistonning bozor iqtisodiyotiga o'tish va jahon bozoriga integratsiyalashuv jarayonlarini nazariy hamda amaliy jihatdan o'rganish, mavjud imkoniyatlar va tahdidlarni aniqlash zarurati yuzaga keladi. Ushbu mavzuning dolzarbligi shundaki, globallashuv iqtisodiy jarayonlarni murakkablashtirib, an'anaviy bozor mexanizmlariga yangi chaqiriqlar qo'ymoqda. Xalqaro savdo, investitsiyalar va texnologiyalar almashinuvining kuchayishi mahalliy bozorlarda raqobatni oshirib, ishlab chiqaruvchilar va iste'molchilar uchun yangi imkoniyatlar yaratadi. Biroq, bu jarayonlar milliy iqtisodiyotning beqarorlikka moyilligini oshirishi, tashqi shoklarga sezuvchanligini kuchaytirishi va mahalliy korxonalar uchun adolatsiz raqobat sharoitlarini yaratishi mumkin. Hozirda O'zbekistonda bozor iqtisodiyotini yanada rivojlantirish va globallashuv sharoitida uning samarali ishlashini ta'minlashda qator hal etilmagan muammolar mavjud. Bularga mahalliy ishlab chiqaruvchilarning raqobatbardoshligini oshirish, xalqaro bozorlardagi to'siqlar va protektsionizm sharoitida eksport salohiyatini kuchaytirish, investitsiyaviy muhitni yanada takomillashtirish, hamda tashqi iqtisodiy siyosatni mamlakatning barqaror rivojlanishiga xizmat qiladigan tarzda optimallashtirish kiradi. Ayniqsa, raqamli iqtisodiyotga o'tish va innovatsion texnologiyalarni joriy etish orqali bozor s ...