KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M. Mirziyoyevning raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishga qaratilgan farmon va qarorlari natijasida 2023-yilda raqamli iqtisodiyotning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 8,6% ga yetdi, bu 2018-yildagi 5,7% ga nisbatan sezilarli o'sishni anglatadi [1]. Xususan, axborot texnologiyalari sohasida xizmatlar eksporti 2023-yilda 500 million AQSH dollaridan oshdi, bu esa iqtisodiy faoliyatning yangi turlari va sohalari rivojlanayotganidan dalolat beradi [2]. Jahon iqtisodiyotida esa raqamli iqtisodiyotning umumiy hajmi 2022-yilda 15,7 trillion AQSH dollarini tashkil etib, global YaIMning taxminan 17,3% ini tashkil etgan [3]. Bu ko‘rsatkichlarning o‘sishi iqtisodiy jarayonlarning murakkablashib borayotganligini va ularni tushunish, tahlil qilish hamda samarali boshqarish uchun yangi nazariy yondashuvlarga ehtiyoj borligini ko‘rsatadi. Iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti taʼrifi doirasini yangi iqtisodiy voqeliklarni, jumladan, raqamli transformatsiya va global ekologik muammolarni hisobga olgan holda aniqlash va takomillashtirish bugungi kunda dolzarb vazifadir, chunki anʼanaviy nazariyalar ushbu o‘zgarishlarning barcha jihatlarini qamrab ololmayapti. Mazkur tadqiqot mavzusi aynan hozirgi davrda alohida ahamiyat kasb etadi, chunki iqtisodiy tizimlar oldida turgan globallashuv, texnologik inqiloblar va resurslarning cheklanganligi kabi murakkab muammolar mavjud. An'anaviy iqtisodiyot nazariyasi ko'pincha ushbu yangi chaqiriqlarga to'liq javob bera olmaydi, chunki uning predmeti asosan klassik bozor munosabatlari va resurslarni taqsimlashga qaratilgan edi. Masalan, "yashil iqtisodiyot" va "raqamli iqtisodiyot" kabi yangi tushunchalar paydo bo'lishi bilan iqtisodiy subyektlar xatti-harakatlari, ishlab chiqarish munosabatlari va iste'mol odatlari tubdan o'zgarmoqda. Ushbu o'zgarishlarni tushunish, ularni nazariy asoslash va ushbu asosda samarali iqtisodiy siyosatni ishlab chiqish uchun iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti ta'rifini qayta ko'rib chiqish va kengaytirish zaruriyati yuzaga keladi. Bugungi kunda iqtisodiy adabiyotlarda ham bu yo'nalishda izchil va chuqur tahlillarning yetishmasligi sezilmoqda, ayniqsa O'zbekistonning iqtisodiy sharoitlariga moslashtirilgan ilmiy ishlanmalar hali to'liq shakllanmagan. Iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti taʼrifi bilan bog‘liq tadqiqotlar jahon miqyosida uzoq yillardan b ...