KURS ISHI

KIRISH Iqtisodiyot nazariyasi fani, oʻzining metodologik va tushunchaviy asoslari bilan bir qatorda, zamonaviy ijtimoiy-iqtisodiy muammolarni hal qilishda boshqa fanlar bilan uzviy bogʻliqlikda rivojlanmoqda. Oʻzbekiston Respublikasida 2023-yil yakunlariga koʻra, yalpi ichki mahsulot (YaIM) hajmi 100,0 milliard AQSH dollaridan oshdi va iqtisodiy oʻsish 6,0% ni tashkil etdi [1]. Bu oʻsish surʼatlari innovatsion texnologiyalarni joriy etish, raqamli transformatsiya jarayonlarini jadallashtirish hamda taʼlim, sogʻliqni saqlash kabi ijtimoiy sohalarga investitsiyalarni oshirish bilan bevosita bogʻliq. Shuningdek, 2023-yilda toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalar hajmi 9,8 milliard AQSH dollariga yetdi [2], bu esa xorijiy kapitalni jalb qilish va uni samarali boshqarishda chuqur iqtisodiy tahlillar hamda boshqa ijtimoiy fanlarning yondashuvlarini integratsiyalash muhimligini koʻrsatadi. Jahon miqyosida esa, global iqtisodiyotning raqamlashtirish darajasi 2022-yilda 45% ga yetgan boʻlib, bu koʻrsatkich 2030-yilga borib 70% dan oshishi kutilmoqda [3]. Bunday murakkab va oʻzgaruvchan sharoitlarda iqtisodiy jarayonlarni toʻliq anglash va ularni samarali boshqarish uchun iqtisodiyot nazariyasining boshqa fanlar, jumladan, sotsiologiya, psixologiya, siyosatshunoslik, ekologiya, matematika va axborot texnologiyalari bilan oʻzaro aloqasini chuqur oʻrganish dolzarb ahamiyat kasb etadi. Hozirgi davrda iqtisodiyot nazariyasining boshqa fanlar bilan integratsiyasi nafaqat nazariy masalalar, balki amaliy muammolarni hal qilishda ham muhim ahamiyatga ega. Global iqtisodiyotdagi inflyatsiya bosimlari, masalan, 2023-yilda jahon miqyosida oʻrtacha 6,9% ni tashkil etgan [4], ishsizlik darajasining oʻzgaruvchanligi (Oʻzbekistonda 2023-yilda 8,1% [5]), resurslarning cheklanganligi sharoitida barqaror rivojlanishni taʼminlash, ijtimoiy tengsizlikni kamaytirish kabi muammolar faqat iqtisodiy yondashuvlar bilan toʻliq hal etilishi mumkin emas. Xususan, iqtisodiy qarorlarning psixologik asoslarini oʻrganuvchi xulq-atvor iqtisodiyoti, atrof-muhit muammolarini hisobga oluvchi ekologik iqtisodiyot va institutlarning iqtisodiy faoliyatga taʼsirini oʻrganuvchi institutsional iqtisodiyot kabi sohalarning rivojlanishi shu bogʻliqlikning mahsulidir. Bu yondashuvlar iqtisodiy jarayonlarni chuqurroq anglashga va yanada samaraliroq siyosatni ishlab chiqishga yordam beradi. Mazkur kurs ishi i ...