KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda yalpi ichki mahsulot (YaIM) 2023-yilda 6% ga o'sdi va bu ko'rsatkich 100 milliard dollardan oshdi [1]. Bu o'sish sur'atlari resurslarni yanada samarali taqsimlash, iqtisodiy jarayonlarni chuqur tushunish va turli fanlar kesishuvida yangi yechimlar ishlab chiqish zaruratini keltirib chiqarmoqda. Xususan, global iqtisodiyotda raqamli transformatsiya jarayonlari tezlashib bormoqda; 2023-yilda jahon raqamli iqtisodiyotining umumiy hajmi 15 trillion dollardan oshib, global YaIMning taxminan 17% ini tashkil etdi [2]. O'zbekistonda ham raqamli iqtisodiyotning YaIMdagi ulushi 2023-yilda 5% ga yetdi va bu raqamli texnologiyalarning mamlakat iqtisodiyotiga tobora ko'proq integratsiyalashib borayotganidan dalolat beradi [3]. Ushbu sharoitda iqtisodiyot nazariyasining boshqa fanlar bilan o'zaro bog'liqligini chuqur o'rganish, zamonaviy murakkab iqtisodiy muammolarga kompleks yechim topish va barqaror rivojlanishni ta'minlash uchun hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. Iqtisodiy siyosatning samaradorligini oshirish, innovatsion iqtisodiy modellarni shakllantirish va cheklangan resurslardan oqilona foydalanish uchun turli fanlararo yondashuvlarni o'zlashtirish zarur. Ushbu mavzuning dolzarbligi shundaki, an'anaviy iqtisodiyot nazariyasi ko'pincha ijtimoiy, ekologik va texnologik omillarni yetarlicha hisobga olmasdan ish olib boradi, bu esa qaror qabul qilish jarayonida cheklovlar yaratadi. Hozirgi kunda iqlim o'zgarishi, sun'iy intellektning rivojlanishi va global pandemiyalar kabi murakkab chaqiriqlar faqat iqtisodiy yechimlar bilan hal etilmaydi. Masalan, iqlim o'zgarishi tufayli O'zbekistonning qishloq xo'jaligi sektori har yili o'rtacha 1,5-2 milliard dollarlik yo'qotishlarga duch kelmoqda [5]. Bu holat iqtisodiy tahlillarga ekologiya, sotsiologiya, psixologiya va informatika kabi fanlar elementlarini kiritishni taqozo etadi. Institutsional islohotlarning iqtisodiy o'sishga ta'siri, aholi xulq-atvorining bozor mexanizmlariga ta'siri, shuningdek, raqamli texnologiyalar orqali samaradorlikni oshirish masalalari iqtisodiy tadqiqotlarning diqqat markazida turibdi. Mavjud muammolar shundan iboratki, turli fanlarning integratsiyalashgan metodologiyalari yetarlicha ishlab chiqilmagan, fanlararo tadqiqotlar natijalarini amaliyotga joriy etish mexanizmlari samarasiz va iqtisodiy siyosatni ishlab chiqishda hali ham "tor doiradagi" yondashuvlar ustunlik qilmoq ...