KURS ISHI

KIRISH Jahon iqtisodiyoti 2023-yilda 3.1% ga oʻsishni qayd etgan boʻlsa [1], rivojlanayotgan mamlakatlarning iqtisodiy oʻsishi oʻrtacha 4.0% ni tashkil etdi [1]. Oʻzbekiston Respublikasi Statistika agentligining 2023-yil yakunlari boʻyicha maʼlumotlariga koʻra, mamlakat yalpi ichki mahsuloti (YIM) 6.0% ga oʻsib, 90,8 milliard dollarga yetgan [2]. Bu oʻsish surʼatlari inflyatsiya darajasini barqarorlashtirish, ish oʻrinlari yaratish va aholi turmush darajasini oshirishda iqtisodiy nazariyalar asosida ishlab chiqilgan siyosatlarning muhim rolini koʻrsatadi. Biroq, global iqtisodiy notinchliklar, xususan, energiya narxlarining oʻzgaruvchanligi, taʼminot zanjirlaridagi uzilishlar va geosiyosiy keskinliklar iqtisodiy rivojlanishga doimiy xavf solmoqda [3]. Oʻzbekistonda ham xorijiy investitsiyalarning jalb qilinishi, eksport hajmining oshirilishi va ichki talabni ragʻbatlantirish kabi strategik vazifalar oldingi qatorda turibdi, bunda iqtisodiyot nazariyasining toʻgʻri tatbiq etilishi hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi [2]. Bugungi kunda jahon iqtisodiyotidagi murakkab jarayonlar va Oʻzbekistonning ochiq bozor iqtisodiyotiga oʻtish davridagi ehtiyojlar iqtisodiyot nazariyasining fan sifatida shakllanishidagi asosiy oqimlarni chuqur oʻrganishni har qachongidan ham dolzarb qilib qoʻymoqda. Klassik iqtisodiyotdan boshlab neoklassik, keynschilik, monetarizm, institutsional va xulq-atvor iqtisodiyotigacha boʻlgan turli maktablarning rivojlanishini tahlil qilish zamonaviy iqtisodiy muammolarga yechim topish uchun fundamental ahamiyatga ega. Global miqyosda qashshoqlikni qisqartirish, iqtisodiy oʻsishni taʼminlash, inflyatsiyani jilovlash va ekologik barqarorlikni taʼminlash kabi masalalar hamon hal etilmagan boʻlib, bu holat mavjud iqtisodiy nazariyalarni qayta koʻrib chiqish va ularni yangi kontekstlarga moslashtirishni talab qiladi [5]. Xususan, Oʻzbekistonning iqtisodiy islohotlar dasturi doirasida davlat korxonalarini xususiylashtirish, raqobat muhitini shakllantirish va kichik biznesni qoʻllab-quvvatlash kabi yoʻnalishlarda qabul qilinayotgan qarorlar, iqtisodiyot nazariyasining asosiy tamoyillariga tayangan holda yanada samaraliroq boʻlishi mumkin [6]. Bu esa mamlakatning barqaror iqtisodiy rivojlanishini taʼminlashda nazariy bilimlarning amaliy ahamiyatini oshiradi. Iqtisodiyot nazariyasining fan sifatida shakllanishi va rivojlanishi borasida koʻplab xorijiy ol ...