KURS ISHI

KIRISH Iroda tushunchasini rivojlanish tarixi mavzusida umumiy psixologiya fanidan tayyorlanayotgan ushbu kurs ishi, shaxsning o‘z maqsadlariga erishishdagi ongli va maqsadga yo‘naltirilgan harakatlarini tartibga solish qobiliyati — irodaning nazariy-metodologik asoslari va amaliy jihatlarini kompleks o‘rganishga qaratilgan. Iroda — inson ruhiy faoliyatining markaziy qismlaridan biri bo‘lib, u shaxsning o‘z-o‘zini boshqarish, motivatsiya, erkinlik irodasi va maqsadga intilish kabi muhim psixologik jarayonlar bilan uzviy bog‘liqdir. Ushbu kurs ishining maqsadi iroda tushunchasining nazariy rivojlanish bosqichlarini atroflicha tahlil qilish, uning zamonaviy psixologiyadagi o‘rni va ahamiyatini yoritish, shuningdek, irodani rivojlantirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat. Bu tadqiqot nafaqat akademik doiralarda ilmiy qimmatga ega, balki irodani mustahkamlashga intilayotgan har bir shaxs va pedagogika, psixologiya, menejment sohalari mutaxassislari uchun ham amaliy qo‘llanma bo‘lib xizmat qiladi. O‘zbekiston Respublikasida aholining psixologik salomatligini mustahkamlash va shaxsning ijtimoiy-psixologik adaptatsiyasini oshirishga qaratilgan davlat siyosati doirasida, iroda kabi muhim ruhiy funksiyalarni o‘rganishga bo‘lgan ehtiyoj tobora ortib bormoqda. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M. Mirziyoyevning Oliy Majlisga Murojaatnomalarida va Xalq ta’limi tizimini rivojlantirishga qaratilgan farmonlarida, jumladan, 2022-yilda e’lon qilingan “Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasi” doirasida yoshlarning shaxsiy sifatlarini, jumladan, qat’iyat va o‘z-o‘zini boshqarish qobiliyatini rivojlantirishga alohida urg‘u berilgan [1]. Bu hujjatlarda ko‘rsatilgan maqsadlarga erishishda iroda masalasi markaziy o‘rin tutadi, chunki bu sifatlar yoshlarning ta’lim olishdagi muvaffaqiyatlari, kasbiy faoliyatdagi raqobatbardoshligi va umuman jamiyatdagi faolligini belgilab beradi. Xususan, 2023-yilgi tadqiqotlarga ko‘ra, O‘zbekistonda yoshlar orasida stress va ruhiy charchoq darajasi 35% ga oshgani [2], o‘z-o‘zini nazorat qilish qobiliyatining pasayishi esa akademik ko‘rsatkichlarning 15% ga yomonlashuviga sabab bo‘lganligi qayd etilgan [3]. Bu esa irodani rivojlantirishga qaratilgan ilmiy-amaliy yondashuvlarning dolzarbligini yanada oshiradi. Iroda tushunchasi asrlar davomida faylasuflar va psixologlar diqqat markazida bo‘lib kelgan. Qadimgi yunon fayla ...