KURS ISHI

KIRISH Iqtisodiy faoliyatning asosi bo'lgan ishlab chiqarish jarayonlari bugungi kunda jahon iqtisodiyotining o'zgaruvchan tabiati va texnologik inqiloblar fonida strategik ahamiyat kasb etmoqda. O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda mamlakat sanoat ishlab chiqarish hajmi 691,3 trln so'mni tashkil etgan holda, o'tgan yilga nisbatan 5,7% o'sishni ko'rsatdi [1]. Bu o'sish sanoatning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 33% atrofida ekanligini anglatadi [1]. Xususan, qayta ishlash sanoati umumiy sanoat ishlab chiqarishining qariyb 80% ini tashkil etib, respublika iqtisodiyotining barqaror rivojlanishida muhim rol o'ynaydi [2]. Jahon banki ma'lumotlariga ko'ra, global miqyosda sanoat ishlab chiqarishning jahon yalpi mahsulotidagi ulushi 25% atrofida bo'lib, bu soha har yili o'rtacha 3-4% o'sishni namoyish etmoqda [3]. Raqamli transformatsiya va innovatsion texnologiyalarning jadal tatbiq etilishi, masalan, Industriya 4.0 texnologiyalari jahon bozorida mahsulot ishlab chiqarish xarajatlarini 10-25% ga kamaytirib, samaradorlikni 15-30% ga oshirishi mumkin [4]. O'zbekistonning investitsion jozibadorligi oshib borayotgani, 2023-yilda to'g'ridan-to'g'ri xorijiy investitsiyalar hajmi 9,8 mlrd AQSH dollariga yetgani, asosan ishlab chiqarish sohasiga yo'naltirilganligi, mazkur mavzuning iqtisodiy ahamiyatini yana bir bor tasdiqlaydi [5]. Ushbu mavzu bugungi kunda jahon iqtisodiyotidagi murakkab va o'zgaruvchan sharoitlarda yanada dolzarb tus olmoqda. Global ta'minot zanjirlarining uzilishi, geosiyosiy xatarlar va resurslar narxining o'zgaruvchanligi ishlab chiqarish jarayonlarini qayta ko'rib chiqishni talab etmoqda. O'zbekiston iqtisodiyoti uchun ishlab chiqarish faoliyatini diversifikatsiya qilish, uning samaradorligini oshirish va raqobatbardoshligini ta'minlash strategik vazifa hisoblanadi [6]. Mamlakatda xususiylashtirish jarayonlari jadal kechayotgani va valyuta siyosatining liberallashtirilishi ishlab chiqarish subyektlari uchun yangi imkoniyatlar yaratmoqda, ammo bu jarayonlar bilan bog'liq iqtisodiy asoslarni chuqur tahlil qilish, risklarni baholash va samarali boshqarish mexanizmlarini ishlab chiqish zarurati mavjud [7]. Ishlab chiqarish jarayonlarining iqtisodiy asoslari, resurslardan samarali foydalanish, mehnat unumdorligini oshirish va innovatsiyalarni joriy etish orqali qo'shimcha qiymat yaratish hozirgi kunda hal eti ...