KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida ishlab chiqarish sanoati so'nggi yillarda sezilarli o'zgarishlarga duch kelmoqda. Xususan, 2023-yilda sanoat ishlab chiqarish hajmi 691,7 trillion so'mni tashkil etib, bu 2022-yilga nisbatan 5,5% ga o'sganini ko'rsatadi [1]. Ushbu o'sish, asosan, qayta ishlash sanoatida 5,8% [1] va tog'-kon sanoatida 3,8% [1] o'sish hisobiga erishilgan. Dunyo miqyosida esa, global ishlab chiqarish bozori 2022-yilda 16,3 trillion AQSh dollariga yetgan bo'lib, 2023-yilda 4,5% ga o'sishi kutilmoqda [2]. Bu ko'rsatkichlar, ishlab chiqarishning har qanday milliy iqtisodiyotning tayanchi ekanligini, ayniqsa, mahsulot va xizmatlar yaratishda, bandlikni ta'minlashda va xalqaro raqobatbardoshlikni oshirishda fundamental rol o'ynashini yaqqol ko'rsatadi. Ushbu raqamlar fonida, ishlab chiqarish mohiyati, uning turlari, umumiy va pirovard natijalarini chuqur o'rganish nafaqat nazariy, balki amaliy jihatdan ham dolzarbdir. Jahon iqtisodiyotida ro'y berayotgan tezkor texnologik o'zgarishlar, global savdo munosabatlaridagi beqarorlik va resurslarning cheklanganligi sharoitida, O'zbekistonning ishlab chiqarish salohiyatini optimallashtirish, raqobatbardoshligini oshirish va barqaror iqtisodiy o'sishni ta'minlash muhim strategik vazifadir. Hozirgi kunda ishlab chiqarish samaradorligini oshirish, xomashyo va energetika resurslaridan oqilona foydalanish, shuningdek, yuqori qo'shilgan qiymatga ega mahsulotlar ishlab chiqarish orqali eksport salohiyatini mustahkamlash bilan bog'liq bir qator hal etilmagan muammolar mavjud. Ayniqsa, sanoat korxonalarida modernizatsiya jarayonlarining sekinligi, innovatsiyalarni joriy etishdagi qiyinchiliklar va sifat nazorati tizimini takomillashtirish zarurati ushbu mavzuni yanada dolzarb qiladi. Ushbu muammolarni har tomonlama tahlil qilish va ularga yechim topish mamlakatning iqtisodiy mustaqilligini ta'minlashda asosiy omil bo'lib xizmat qiladi. Ishlab chiqarishning nazariy asoslari va amaliy jihatlari jahon miqyosida ko'plab yetakchi iqtisodchilar tomonidan chuqur o'rganilgan. Adam Smit (1776) o'zining "Xalqlar boyligining tabiati va sabablari to'g'risida tadqiqot" asarida mehnat taqsimoti va ixtisoslashuvning ishlab chiqarish samaradorligiga ta'sirini ochib bergan [3]. Keyinchalik, Karl Marks (1867) "Kapital" asarida ishlab chiqarish munosabatlari va ularning jamiyat taraqqiyotidagi o'rnini tahlil qilib, kapitalistik ish ...