KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasida kichik va o‘rta biznes subyektlarining umumiy yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 2023-yilda 54.9% ga yetganligi, sanoat ishlab chiqarish hajmining 2022-yilda 586.7 trillion so‘mni tashkil etganligi [1], shuningdek, investitsiyalarning jalb etilishida samarali resurs taqsimotining ahamiyati ortib borayotganligi ishlab chiqarish nazariyasini chuqur o‘rganish va amaliyotga tatbiq etish zarurligini ko‘rsatadi. Jahon miqyosida esa global ishlab chiqarish hajmi 2023-yilda 45 trillion AQSh dollaridan oshgani [2], xalqaro bozorlarda raqobatning kuchayishi va innovatsion texnologiyalarning tez sur’atlarda rivojlanishi korxonalardan o‘z ishlab chiqarish jarayonlarini optimallashtirishni talab qiladi. Ayniqsa, resurslarni tejash va samaradorlikni oshirish masalasi global iqtisodiy o‘sishning asosiy omillaridan biriga aylanib bormoqda, chunki resurslarning cheklanganligi va ularga bo‘lgan talabning ortishi ishlab chiqarish xarajatlarini kamaytirishga va raqobatbardoshlikni oshirishga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Mazkur mavzu bugungi kunda ayniqsa dolzarb hisoblanadi, chunki mamlakatimizda iqtisodiy islohotlar davom etayotgan bir paytda korxonalar barqaror o‘sishni ta’minlash, samaradorlikni oshirish va innovatsiyalarni joriy etishga intilmoqda. Resurslarni optimal taqsimlash, xarajatlarni minimallashtirish va ishlab chiqarish hajmini maksimallashtirish bo‘yicha aniq mexanizmlarning yetarli darajada o‘rganilmaganligi, shuningdek, izokvanta va izokosta modellarining amaliy qo‘llanilishida mavjud bo‘lgan metodologik bo‘shliqlar korxonalar oldida turgan jiddiy muammolardan biridir. Shu sababli, bu nazariyalarni O‘zbekistonning ishlab chiqarish sharoitlariga moslashtirish va amaliy tavsiyalar ishlab chiqish iqtisodiyotni modernizatsiya qilish va korxonalarning raqobatbardoshligini oshirish uchun katta ahamiyatga ega. Ishlab chiqarish nazariyasi, xususan, izokvanta va izokosta modellarini o‘rganishga bag‘ishlangan tadqiqotlar jahon miqyosida uzoq tarixga ega bo‘lib, ko‘plab olimlarning asarlarida keng yoritilgan. Kobb va Duglas (1928) tomonidan ishlab chiqilgan Kobb-Duglas ishlab chiqarish funksiyasi [3] resurslar (kapital va mehnat) va ishlab chiqarish hajmi o‘rtasidagi miqdoriy bog‘liqlikni empirik asosda ta’riflab berdi, bu esa izokvantalar nazariyasining rivojlanishiga zamin yaratdi. Hicks (1939) o‘zining "Value and Capital" asarida [4] iz ...