KURS ISHI

KIRISH 2023-yil yakunlariga ko‘ra, O‘zbekistonda ishsizlik darajasi 6,8% ni tashkil etdi, bu mehnatga layoqatli aholining 900 mingdan ortiq kishisi ishga muhtojligini anglatadi [1]. Yoshlar orasida (15-30 yosh) ishsizlik ko'rsatkichi 11,3% ga yetib, bu har yili mehnat bozoriga kirib kelayotgan 600 mingdan ortiq yoshlarning bandligini ta'minlash dolzarb muammo ekanligini ko'rsatmoqda [2]. Shu bilan birga, ayollar orasida ishsizlik darajasi 9,1% ni tashkil qilib, ularning iqtisodiy faoliyatga to‘laqonli jalb etilishi uchun qo‘shimcha sharoitlar yaratish zarurligini ko‘rsatadi [3]. Ushbu raqamlar ishsizlik muammosining O'zbekiston iqtisodiyoti va aholisi farovonligi uchun qanchalik muhim ekanligini yaqqol namoyish etadi. Mamlakatimizda bozor iqtisodiyoti tamoyillariga o'tish, raqamlashtirishning jadallashuvi va global iqtisodiy o'zgarishlar sharoitida ishsizlik turlari va uning iqtisodiy sabablarini chuqur o'rganish, mavjud tendensiyalarni aniqlash hamda samarali yechimlarni taklif etish zarurati ortib bormoqda. Ayniqsa, friksion, tarkibiy, siklik va yashirin ishsizlik kabi turlarning O'zbekiston mehnat bozoridagi o'ziga xos namoyon bo'lishini tahlil qilish, shuningdek, gig-iqtisodiyot [4] kabi yangi mehnat shakllarining ishsizlikka ta'sirini baholash muhim ahamiyat kasb etadi. Shu sababli, ushbu kurs ishi ishsizlik muammosiga kompleks yondashuvni shakllantirish, uning sabablarini chuqur tahlil qilish va barqaror bandlikni ta'minlash bo'yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga qaratilgan. Mavzuning o'rganilganlik darajasi. Ishsizlik muammosi jahon iqtisodiy nazariyasida uzoq vaqtdan beri tadqiq qilinib kelinayotgan markaziy masalalardan biri hisoblanadi. Jon Meynard Keyns o'zining "Bandlik, foiz va pulning umumiy nazariyasi" asarida to'liq bandlikka erishishning muhimligini ta'kidlab, ishsizlikni samarali talabning yetishmasligi bilan bog'ladi va davlatning faol aralashuvi zarurligini asoslab berdi [5]. Milton Fridman esa tabiiy ishsizlik darajasi konsepsiyasini ilgari surib, inflyatsiya va ishsizlik o'rtasidagi o'zaro bog'liqlikni tahlil qildi va monetar siyosat orqali ishsizlikka ta'sir qilish imkoniyatlarini ko'rsatdi [6]. Robert Lukas oqilona kutilmalar nazariyasini rivojlantirib, iqtisodiy subyektlarning qarorlari ishsizlik dinamikasiga qanday ta'sir qilishini o'rgandi [7]. Kristofer Pissarides mehnat bozori bo'yicha o'tkazgan tadqiqotlarida, ayniqsa, i ...