KURS ISHI

KIRISH Innovatsiya iqtisodiy rivojlanishning asosiy harakatlantiruvchi kuchi ekanini Jozef Shumpeter 1911-yilda "Iqtisodiy rivojlanish nazariyasi" asarida asoslab bergan. Shundan buyon yangi bilimni ishlab chiqarishga olib kirish iqtisodiy o'sish nazariyasining markaziy masalalaridan biriga aylandi. O'zbekistonda bu masala amaliy tus oldi: 2020-2030 yillarga mo'ljallangan Innovatsion rivojlanish strategiyasi tasdiqlangan [5]. Strategiyada ilm-fan natijalarini real sektorga joriy etish mamlakat raqobatbardoshligini oshirishning shartlaridan biri sifatida qaraladi. Ilmiy tadqiqot va ishlab chiqarish alohida faoliyat turlari sifatida emas, yagona tizim sifatida ishlagandagina innovatsion iqtisodiyotning asosiy omili bo'lgan bilim iqtisodiy qiymatga aylanadi. Mavzu hozir bir necha sababga ko'ra ahamiyatli. Birinchidan, to'rtinchi sanoat inqilobi sharoitida texnologik o'zgarishlar tezlashib, korxonalardan ilmiy ishlanmalarni kutib turish emas, ularni birgalikda yaratish talab etilmoqda [1]. Ikkinchidan, O'zbekistonda ilmiy muassasalar, universitetlar va korxonalar o'rtasidagi aloqa hali yetarli tizimli xarakter kasb etmagan: ilmiy natijalarning tijoratlashtirilishi, intellektual mulkdan foydalanish va texnologiyalar transferi mexanizmlari to'liq shakllanmagan. Uchinchidan, integratsiya samaradorligini baholash uchun yagona, amaliyotda qo'llanadigan ko'rsatkichlar tizimi yo'q, shu sababli qaysi chora natija berayotganini aniqlash qiyin. Bu muammolar ishning mavzusini ham ilmiy, ham amaliy jihatdan zarur qiladi. Mavzuning o'rganilganlik darajasini tahlil qilganda bir necha yo'nalishni ajratish mumkin. K. Shvab to'rtinchi sanoat inqilobining iqtisodiyot va ishlab chiqarish tizimlariga ta'sirini tahlil qilgan va texnologik o'zgarishlar sharoitida institutlar o'rtasidagi hamkorlik zarurligini ko'rsatgan [1], [11]. E. Brynjolfsson va E. McAfee raqamli texnologiyalarning mehnat unumdorligi va ish bilan bandlikka ta'sirini o'rgangan, bilimga asoslangan o'sish sharoitida yangi ko'nikmalarning ahamiyatini ta'kidlagan [2]. M. Mazzucato davlatning tadbirkor sifatidagi rolini tahlil qilib, fundamental tadqiqotlar va xavfi yuqori innovatsion loyihalarni moliyalashtirishda davlat ishtirokining ahamiyatini asoslashga urinadi [3]. Innovatsiyalarni o'lchash metodologiyasi bo'yicha OECD va Eurostat tomonidan tayyorlangan Oslo qo'llanmasi (2018) innovatsion faoliyat tushunchasi ...