KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda tadbirkorlik subyektlari soni 2023-yil yakuniga ko'ra 600 mingdan oshgan bo'lib [1], bu mamlakat iqtisodiyotining tezkor rivojlanishini ko'rsatadi. Biroq, ushbu korxonalar global raqobatbardoshlik sharoitida o'z o'rnini mustahkamlashlari uchun mahsulot va xizmatlar sifatini muntazam ravishda oshirishlari talab etiladi. Xususan, 2023-yilda eksport qilingan sanoat mahsulotlarining atigi 30% xalqaro sifat sertifikatlariga ega bo'lgani, bu boradagi imkoniyatlardan to'liq foydalanilmayotganini ko'rsatadi [2]. ISO 9001 seriyasidagi xalqaro standartlarga asoslangan sifat menejmenti tizimlarini joriy etish, korxonalarga nafaqat ichki samaradorlikni oshirish, balki global bozorlarda ham o'z pozitsiyalarini mustahkamlash imkonini beradi. Jumladan, ISO 9001 sertifikatiga ega bo'lgan korxonalar, sertifikatsiz korxonalarga nisbatan o'rtacha 15-20% ga yuqori mijozlar qoniqish darajasiga ega bo'lishlari va 10% gacha kamroq ishlab chiqarish nuqsonlariga duch kelishlari statistik ma'lumotlarda qayd etilgan [3]. Ushbu mavzuning dolzarbligi, O'zbekistonning jahon iqtisodiyotiga integratsiyalashuvi jarayonida sifat menejmenti tizimlariga bo'lgan ehtiyojning oshib borayotgani bilan izohlanadi. Aniqroq aytganda, ishlab chiqarish jarayonlarida yuzaga keladigan nuqsonlar va mijozlarning qoniqish darajasining pastligi, korxonalar uchun har yili o'rtacha 5-10% gacha moliyaviy yo'qotishlarga olib kelishi mumkin [4]. O'zbekistonda sifat menejmenti tizimini joriy etish bo'yicha ayrim tashabbuslar mavjud bo'lsa-da, ko'plab korxonalar, ayniqsa kichik va o'rta biznes subyektlari, ISO 9001 standartining amaliy qo'llanilishida qiyinchiliklarga duch kelishmoqda. Bular jumlasiga xodimlarning bilim darajasi, joriy etish jarayonidagi yuqori xarajatlar va standart talablarining murakkabligi kabi muammolar kiradi. Ushbu muammolarni hal etish, korxonalarning raqobatbardoshligini oshirish va barqaror rivojlanishini ta'minlashda hal qiluvchi ahamiyatga ega bo'ladi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro miqyosda keng qamrovga ega. Deming E.W. (1986) o'zining "Out of the Crisis" asarida jarayonlarni doimiy takomillashtirishning 14 printsipini ishlab chiqqan va sifat menejmenti asoslarini yaratgan [5]. Juran J.M. (1995) esa sifat nazoratini uchta asosiy jarayonga, ya'ni sifatni rejalashtirish, sifat nazorati va sifatni yaxshilashga ajratib, "sifat uchligi" konsepsiyasini taqd ...